Dân số vàng…”Chưa giàu đã già”

Minh Sơn – Trắc Long | Thứ hai - 28/12/2020 07:22
 
Theo thống kê của cơ quan chức năng cho thấy, tính đến hết năm 2017, cả nước có 11 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 11,95% dân số, trong đó có khoảng gần 2 triệu người từ 80 tuổi trở lên. Dự báo, Việt Nam sẽ bước vào thời kỳ dân số già vào năm 2035, khi tỉ lệ này tăng lên tới 20% với khoảng 21 triệu người cao tuổi.
minh hoa
Ảnh minh hoạ

Năm 2007, Việt Nam đã bước vào thời kỳ cơ cấu “dân số vàng”. Có thể khẳng định, cứ một người trong độ tuổi phụ thuộc (dưới 15 tuổi hoặc trên 60 tuổi) thì có 2 người hoặc hơn trong độ tuổi lao động (từ 15 - 60 tuổi). 
.
Sau đó, năm 2011 với tỷ lệ dân số từ 60 tuổi trở lên chiếm 9,9%, Việt Nam đã bước vào thời kỳ già hóa dân số và từ năm 2026-2054, hiện sẽ trong giai đoạn dân số già khi tỷ lệ người 65 tuổi trở lên chiếm từ 10-19,9%.

Trong khi đó, Việt Nam đang trong quá trình phát triển, áp lực tài chính, thời gian làm việc tăng sẽ gây ra tâm lí ngại sinh đẻ mức sinh cũng đến giới hạn rồi và sẽ giảm nhanh chóng nếu không có các biện hỗ trợ kinh tế…Kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng nhanh hơn thế giới nhiều nhưng với một nước dân số vàng thì không phải là quá nhanh. Các quốc gia “già” trước đó luôn cố gắng kéo dài thời kì này càng lâu càng tốt để giàu lên kịp thích ứng với thay đổi.

Đồng thời, Việt Nam chưa giàu nhưng dân số đã bắt đầu già hóa, vài năm nữa là bước vào giai đoạn già hóa dân số. Tương tự, tại các nước phát triển, những gia đình có điều kiện kinh tế khá giả, sống ở các vùng đô thị thường có xu hướng sinh ít con hơn các gia đình khó khăn, sống ở vùng nông thôn, miền núi. Nguyên nhân là do các cặp vợ chồng ở đô thị muốn sinh ít con để nuôi dạy cho tốt. Cùng với đó, nhiều cặp vợ chồng từ quê ra phố lập nghiệp, hàng ngày phải đi làm, bận rộn mưu sinh, phấn đấu cho sự nghiệp nên không có người trông con, đưa đón con đi học. Bên cạnh đó, tại khu vực đô thị, xung quanh các KCN do tập trung đông dân cư nên quỹ đất bị thu hẹp, thiếu thốn về hạ tầng xã hội (nhà ở, nhà trẻ, trường học, cơ sở y tế…), chi phí sinh hoạt đắt đỏ cũng là những nguyên nhân khiến các cặp vợ chồng ở khu vực này ngại sinh con.

Trong những năm gần đây, với tốc độ đô thị hóa ở Việt Nam đã diễn ra nhanh chóng. Qua đó, với sự phát triển của các KCN đã thu hút hàng triệu người lao động từ lĩnh vực nông nghiệp sang lao động công nghiệp, có lương và tham gia BHXH. Thế nhưng, tỷ lệ người tham gia BHXH (năm 2021 phấn đấu đạt 45%) và tỷ lệ người được hưởng lương hưu so với dân số hiện nay vẫn còn thấp. Với truyền thống là đất nước nông nghiệp, phần lớn người cao tuổi ở Việt Nam vẫn phải tự kiếm sống hoặc sống dựa vào con cháu. Vì lẻ đó, trong những năm tới đây, khi bước vào thời kỳ dân số già, số người già tăng cao cùng với tỷ lệ người già không có lương hưu hoặc trợ cấp cũng tăng theo. Song song đó, số người ở độ tuổi lao động bị giảm mạnh. Điều này sẽ tạo áp lực lớn đối với thị trường lao động việc làm, công tác bảo đảm an sinh xã hội, các vấn đề về y tế, chăm sóc sức khỏe và cuộc sống của người dân.

Mặc dù vậy, Chính phủ, các bộ, ngành liên quan và các địa phương trong thời gian qua đã có nhiều biện pháp nhằm kéo giảm quá trình già hóa dân số, trong đó có chính sách khuyến khích “Mỗi cặp vợ chồng nên sinh đủ 2 con” thay cho thông điệp "Mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh từ 1-2 con". Mặc dù vậy, bên cạnh sự phát triển của kinh tế-xã hội, tỷ suất sinh con ở nhiều địa phương vẫn thấp hơn trung bình cả nước…

Chia sẻ về điều này, Tổng Cục trưởng Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (Bộ Y tế) Nguyễn Doãn Tú đã phát biểu tại hội thảo "Dân số và phát triển" tổ chức ngày 24/12/2020 vừa qua. Theo đó, ông Tú cho rằng một trong những biện pháp để hạn chế tốc độ già hóa dân số là duy trì mức sinh thay thế. Biện pháp này đã được nước ta duy trì từ năm 2006 đến nay, với tổng tỷ suất sinh ở mức xung quanh 2 con/bà mẹ. Mặc khác, để kìm hãm tốc độ già hóa dân số, cần có nhiều chính sách hỗ trợ khác. Điển hình, năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã có chủ trương hỗ trợ các cặp vợ chồng sinh đủ 2 con thông qua việc ưu đãi mua nhà ở xã hội, ưu tiên cho trẻ vào trường công lập, hỗ trợ chi phí giáo dục trẻ em, miễn giảm thuế thu nhập cá nhân, miễn giảm đóng góp công ích... Còn tại tỉnh Hậu Giang đã dành khoản ngân sách gần 18 tỷ đồng để khen thưởng, biểu dương những cặp vợ chồng sinh 2 con đều là gái nhưng không sinh con thứ ba (giai đoạn 2019-2025) nhằm kéo giảm tình trạng dân số già, mất cân bằng giới tính...

Tin rằng, với các chính sách chung, các địa phương cần căn cứ điều kiện thực tế để có những chính sách phù hợp nhằm khuyến khích người dân sinh con đầy đủ theo khuyến cáo. Theo đó, tuyên truyền, vận động làm thay đổi nhận thức và hành vi của các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ để bảo đảm tỷ suất sinh con hợp lý, góp phần làm chậm tình trạng già hóa dân số.

Ngoài ra, để nâng cao hiệu quả thời kỳ cơ cấu “dân số vàng” cần làm chậm quá trình “già hóa dân số”, tăng cơ hội việc làm, nhất là những việc làm tạo giá trị gia tăng, đa dạng hóa ngành nghề ở nông thôn; nâng cao chất lượng đào tạo nghề, đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động. Cần phải đảm bảo nhiều yếu tố như những người trong “độ tuổi hoạt động kinh tế” có khả năng làm việc; những người “có khả năng làm việc” phải có việc làm; những người có việc làm phải làm việc với năng suất, thu nhập cao.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

THƯƠNG HIỆU MẠNH

Takumizima 1
bvrhmsg 320px

Đọc nhiều nhất


Loading...