Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) vào sáng ngày 07/04/2026 bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, Luật gia Hồ Minh Sơn – Viện trưởng Viện IMRIC; Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) đã trực tiếp tuyên truyền về 02 tình huống pháp lý cụ thể như sau:
Tình huống 1: Shark Bình đối diện khung hình phạt ra sao khi bị cáo buộc rửa tiền đến ‘chồng tội danh’?
Qua theo dõi các cơ quan truyền thông đưa tin, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã đề nghị truy tố Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) về tội “Rửa tiền” trong đại án lừa đảo hơn 1.300 tỷ đồng do Phó Đức Nam (Mr Pips) cầm đầu đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận.
Từ diễn biến pháp lý, vụ việc không chỉ dừng lại ở một tội danh riêng lẻ mà bị can có thể phải đối diện với nhiều tội danh cùng lúc, kéo theo nguy cơ chịu mức hình phạt đặc biệt nghiêm khắc theo quy định pháp luật.
Theo kết luận điều tra, Shark Bình bị cáo buộc đã chỉ đạo hệ thống trung gian thanh toán tham gia vào quá trình che giấu, hợp thức hóa dòng tiền có nguồn gốc từ hành vi lừa đảo, với tổng số tiền liên quan hơn 200 tỷ đồng từ hàng trăm bị hại. Điển hình, hành vi không dừng ở việc cung cấp dịch vụ, mà bị cho là có sự can thiệp trực tiếp vào dữ liệu và quy trình vận hành nhằm gây khó khăn cho việc truy vết dòng tiền.
Có thể thấy, tội rửa tiền không đòi hỏi người phạm tội phải trực tiếp chiếm đoạt tài sản. Chỉ cần có hành vi góp phần hợp pháp hóa hoặc che giấu nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có, kể cả thông qua hệ thống công nghệ hay dữ liệu giao dịch, cũng đủ căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự. Với số tiền đặc biệt lớn và dấu hiệu thực hiện có tổ chức, kéo dài, bị can có thể đối diện khung hình phạt từ 10 đến 15 năm tù.
Tuy nhiên, yếu tố khiến vụ án trở nên đặc biệt nghiêm trọng là khả năng “chồng tội danh”. Tại Điều 55 Bộ luật Hình sự, Shark Bình đã bị khởi tố trong một vụ án khác với các tội danh gồm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và trốn thuế. Nếu các hành vi này được xác định độc lập, tòa án sẽ áp dụng nguyên tắc tổng hợp hình phạt.
Theo quy định, khi một người phạm nhiều tội, hình phạt sẽ được tuyên riêng cho từng tội danh và sau đó tổng hợp lại, nhưng không vượt quá 30 năm tù đối với hình phạt có thời hạn. Trường hợp có tội danh đặc biệt nghiêm trọng, mức án chung có thể lên tới tù chung thân. Yếu tố cốt lõi để định tội là việc bị can có nhận thức rõ nguồn tiền bất hợp pháp hay không và có hành vi chủ động che giấu dòng tiền hay không.
Có thể thấy, ranh giới giữa cung cấp dịch vụ hợp pháp và tiếp tay cho hành vi rửa tiền là rất mong manh. Nếu doanh nghiệp biết rõ khách hàng sử dụng hệ thống cho mục đích phạm tội mà vẫn cho phép vận hành, thậm chí can thiệp dữ liệu để hợp thức hóa giao dịch, thì bản chất hành vi đã chuyển hóa từ quan hệ kinh doanh sang quan hệ đồng phạm trong vụ án hình sự…
Qua đó, trong trường hợp nhiều tội danh cùng được xác lập, bị can sẽ rơi vào tình thế pháp lý bất lợi khi phải chịu nguyên tắc tổng hợp hình phạt, khiến mức án có thể bị đẩy lên rất cao, tiệm cận mức tối đa của hệ thống hình phạt.
Tình huống 2: Một người phạm nhiều tội liên quan vụ bắt cha con Chủ tịch Hóa chất Đức Giang sẽ bị xử lý ra sao?
Ngay sau khi Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và con trai bị khởi tố do sai phạm trong khai thác tài nguyên và kế toán, nhiều người đặt câu hỏi, chế tài xử lý đối với các hành vi này ra sao?
Tại Điều 227 BLHS 2015 sửa đổi, trường hợp phạm tội nhằm thu lợi bất chính từ nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên nước, dầu khí hoặc khoáng sản khác từ 500 triệu đồng trở lên; Khoáng sản trị giá 1 tỷ đồng trở lên… thì bị phạt tiền từ 1.5-5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 2-7 năm.
Trong trường hợp, pháp nhân thực hiện hành vi vi phạm tội này có thể bị phạt tiền đến 7 tỷ đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 1-3 năm.
Tại Điều 235 BLHS 2015 sửa đổi, người nào thực hiện một trong các hành vi chôn, lấp, đổ, thải, xả thải ra môi trường trái pháp luật tùy theo khối lượng có thể bị phạt tù đến 7 năm. Pháp nhân thương mại phạm tội này có thể bị phạt tiền tới 20 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn đến 3 năm, thậm chí thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
Trong khi đó, hành vi vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, tại Điều 221 BLHS 2015 sửa đổi, người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong những hành vi như giả mạo, khai man, thỏa thuận hoặc ép buộc người khác giả mạo, khai man, tẩy xóa tài liệu kế toán; Dụ dỗ, thỏa thuận hoặc ép buộc người khác cung cấp, xác nhận thông tin, số liệu kế toán sai sự thật; Để ngoài sổ kế toán tài sản của đơn vị kế toán hoặc tài sản liên quan đến đơn vị kế toán…gây thiệt hại từ 100-dưới 300 triệu đồng thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1-5 năm.
Theo đó, phạm tội gây thiệt hại 1 tỷ đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 10-20 năm. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 1-5 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Qua tham chiếu Thông tư liên tịch 01/2026/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP có hiệu lực thi hành từ 15-3 đã nêu rõ, nếu một người thực hiện nhiều hành vi phạm tội ở những thời điểm khác nhau và thuộc nhiều tội danh khác nhau nhưng bị phát hiện cùng một thời điểm, thì chỉ ra một quyết định khởi tố vụ án hình sự, một quyết định khởi tố bị can đối với các hành vi phạm tội, trong đó ghi rõ từng tội danh và điều, khoản của BLHS được áp dụng.
Trong quá trình xét xử cùng 1 lần một người phạm nhiều tội, Tòa án quyết định hình phạt đối với từng tội và tổng hợp hình phạt theo quy định nếu các hình phạt đã tuyên cùng là cải tạo không giam giữ hoặc cùng là tù có thời hạn, thì các hình phạt đó được cộng lại thành hình phạt chung; hình phạt chung không được vượt quá 3 năm đối với hình phạt cải tạo không giam giữ, 30 năm đối với hình phạt tù có thời hạn…
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, ấn phẩm in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn; www.vanhoacongdong.vn (Hiệp hội Phát triển Văn hoá cộng đồng Việt Nam)…Đặc biệt, www.vietbao.vn.
Qua đó, các hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trong suốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Trên đây là hai trường hợp điển hình, xin trích dẫn để quý doanh nhân tham khảo lan toả trong cộng đồng về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) để quý doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả, luôn luôn thượng tôn pháp luật…
Vĩnh Chung (PCVP Viện IRLIE; CVP Trung tâm TTLCC) – Thiên Thi (Trưởng VPGD tại Phú Quốc – Trung tâm TTLCC)
