Có thể thấy, việc trợ giúp pháp lý là một chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước dành cho những người không có khả năng sử dụng dịch vụ pháp lý có thu phí, theo đó người nghèo, người yếu thế trong xã hội được sử dụng dịch vụ pháp lý miễn phí khi có vướng mắc, tranh chấp pháp luật.
Trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE); Tạp chí Doanh nghiệp và Trang trại Việt Nam luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Cụ thể, vào sáng ngày 29/09/2025, tại số 412, đường Huỳnh Tấn Phát, phường Tân Thuận, TP.HCM. Viện IMRIC phối hợp Viện IRLIE; TC DN&TTVN giao Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) tổ chức buổi tham vấn, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến. Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, tạp chí in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn và www.phattrienspcongnghe.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn; www.doanhnghiepnongnghiep.vn (liên kết Tạp chí Doanh nghiệp và Trang trại Việt Nam); www.vanhoacongdong.vn (Hiệp hội Phát triển Văn hoá cộng đồng Việt Nam)…
Như vậy, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các Bộ, ngành, địa phương, Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; TC DN&TTVN và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trongsuốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, các luật gia, luật sư, tư vấn viên, cộng tác viên tư vấn pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tham vấn về hai trường hợp cụ thể như sau:
Thư nhất: Quả rụng vỡ kính xe, chủ cây có bồi thường không?
Các doanh nghiệp thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu câu hỏi: Người đi ô tô đậu xe ở ven đường nhưng bị cây nhà dân rụng quả, cành gãy làm vỡ kính ô tô, vậy ai sẽ là người bồi thường?
Để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra, cần xem xét các quy định của BLDS 2015, cụ thể: Tại Điều 177 Bộ luật Dân sự 2015 – cây cối có nguy cơ sập đổ xuống bất động sản liền kề hoặc xung quanh mà gây ra thiệt hại thì chủ sở hữu cây cối phải bồi thường; Tại Điều 604 Bộ luật Dân sự 2015 – cây cối gây ra thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý phải bồi thường thiệt hại; Tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 – tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường trừ trường hợp thiệt hại do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác…
Theo đó, có thể xem xét các yếu tố, khía cạnh sau đây để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại:
Đối với người trồng cây: Nếu đã thực hiện đầy đủ các biện pháp cắt xén, tỉa… cành cây ra khỏi phạm vi đất nhà mình mà quả vẫn rụng xuống đường và gây ra vỡ kính xe ô tô thì đây được xem là bất khả kháng và người này không phải bồi thường; Việc quả bị rụng làm vỡ kính ô tô do người trồng cây không chăm sóc, tỉa cành… cây cối làm chĩa cành ra phía ngoài đường công cộng. Cùng với đó, người đậu xe ô tô cũng đậu đúng quy định thì đây hoàn toàn do lỗi của người trồng cây. Vìvậy, người này phải bồi thường thiệt hại do quả rụng làm vỡ kính ô tô.
Đối với chủ xe ô tô bị vỡ kính: Cần xác định người này đã đậu xe đúng nơi quy định chưa. Nếu người này không có lỗi mà lỗi do người trồng cây không thực hiện đúng trách nhiệm của mình thì được yêu cầu người trồng cây bồi thường thiệt hại.
Mặc dù vậy, nếu thiệt hại do sự kiện bất khả kháng hoặc do chủ xe ô tô đậu xe trái quy định, đậu vào khu vực đất của người trồng cây thì người trồng cây không phải bồi thường thiệt hại. Qua đó, nếu phát sinh việc bồi thường thiệt hại thì mức bồi thường do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được thì xác định theo thiệt hại thực tế xảy ra và lỗi của các bên.
Tại Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại về tài sản gồm: Giá trị kính xe ô tô bị vỡ, lợi ích gắn với việc sử dụng xe ô tô bị giảm sút do kính xe bị vỡ…
Thứ hai: Đi xe đạp dùng điện thoại có bị xử phạt không?
Các doanh nghiệp thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu câu hỏi: Cháu đi xa đạp sử dụng điện thoại có bị xử phạt hay không?
Kể từ ngày 1/1/2025, người đi xe đạp nếu vừa điều khiển xe vừa dùng điện thoại sẽ bị xử phạt hành chính, theo quy định mới tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ.
Tại khoản 1 điều 9 Nghị định 168 nêu rõ: Người điều khiển xe đạp, xe đạp máy sử dụng ô (dù), dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị điện tử khác; chở người ngồi trên xe đạp, xe đạp máy sử dụng ô (dù) sẽ bị xử phạt. Mức phạt áp dụng: 100.000 – 200.000 đồng đối với người điều khiển xe đạp, xe đạp máy hoặc các phương tiện thô sơ khác.
Trước đây, theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), việc xử phạt hành vi dùng điện thoại khi điều khiển phương tiện chỉ áp dụng cho lái ô tô, xe máy, xe gắn máy. Người đi xe đạp chưa bị điều chỉnh trực tiếp.
Căn cứ theo Nghị định 168 đã khắc phục khoảng trống pháp lý này, đưa hành vi “vừa đi xe đạp vừa dùng điện thoại” vào diện xử phạt, góp phần siết chặt an toàn giao thông đường bộ.
Xin khuyến nghị người tham gia giao thông cần lưu ý, bên cạnh việc bị xử phạt hành chính, việc vừa đi xe đạp vừa dùng điện thoại còn trực tiếp đe dọa an toàn của bản thân và những người cùng tham gia giao thông. Do vậy, hãy dừng xe vào nơi an toàn trước khi nghe hoặc gọi điện thoại.
Thứ ba: Nếu bị mất xe ở chung cư ai là người chịu trách nhiệm?
Các doanh nhân thuộc CLN Dn IMRIC – IRLIE nêu câu hỏi: Cư dân tại chung cư, mất xe ai chịu trách nhiệm?
Căn cứ theo Điều 554 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về hợp đồng gửi giữ tài sản: Hợp đồng gửi giữ tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên giữ nhận tài sản của bên gửi để bảo quản và trả lại chính tài sản đó cho bên gửi khi hết thời hạn hợp đồng, bên gửi phải trả tiền công cho bên giữ, trừ trường hợp gửi giữ không phải trả tiền công.
Có thể thấy, đã có sự thỏa thuận giữa chủ xe và người nhận giữ xe, tức là chủ xe sẽ trả tiền để bên còn lại trông giữ xe cho mình trong thời gian mình gửi xe, bên nhận giữ xe sẽ đưa cho chủ xe chiếc thẻ để làm căn cứ chủ xe đã gửi xe tại chung cư.
Do đó, có thể xem thẻ xe là minh chứng cho việc tồn tại một hợp đồng gửi giữ tài sản giữa chủ xe và đơn vị trông giữ xe. Nếu không có thẻ xe thì không có gì để chứng minh có tồn tại thỏa thuận gửi giữ tài sản, đồng nghĩa với việc không có căn cứ để yêu cầu các bên chịu trách nhiệm.
Căn cứ theo Khoản 2 Điều 106 Luật Nhà ở 2014 giá dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư không bao gồm chi phí trông giữ xe, quy định này vẫn không có sự thay đổi theo Khoản 2 Điều 151 Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ 01/01/2025.
Giá dịch vụ gửi xe cũng được Luật Nhà ở các năm giữ nguyên thực hiện theo quy định của phápluật về giá. Do vậy, cá nhân, tổ chức thực hiện trông giữ xe và thu phí trông giữ xe không phải Ban quản lý mà thường sẽ do Ban quản lý thuê một đơn vị độc lập bên ngoài.
Tại Khoản 1 Điều 557 Bộ luật dân sự 2015 quy định nghĩa vụ của bên giữ tài sản là bảo quản tài sản theo đúng thỏa thuận, trả lại tài sản cho bên gửi theo đúng tình trạng như khi nhận giữ. Như vậy, khi bị mất xe thì bên nhận giữ xe sẽ chịu trách nhiệm. Tức là bên mà Ban quản lý chung cư thuê để cung cấp dịch vụ trông giữ xe cho các cư dân.
Phó viện trưởng Viện IRLIE, ThS. Phạm Trắc Long – Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn
