Nhằm hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2025. Đây là một sự kiện chính trị pháp lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng mở đầu con đường phát triển mới của lịch sử lập hiến của đất nước.
Theo đó, Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) phối hợp với Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) vào sáng ngày 11/11/2025, tại số 44/67, phố Cảm Hội, phường Dống Mác, quận Hai Bà Trưng (cũ)và đầu cầu phía Nam tại số 414, đường Huỳnh Tấn Phát, phường Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh.
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, tạp chí in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn và www.phattrienspcongnghe.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn; www.doanhnghiepnongnghiep.vn (liên kết Tạp chí Doanh nghiệp và Trang trại Việt Nam); www.vanhoacongdong.vn (Hiệp hội Phát triển Văn hoá cộng đồng Việt Nam)…
Như vậy, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các Bộ, ngành, địa phương, Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trongsuốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, các luật gia, luật sư, tư vấn viên, cộng tác viên tư vấn pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tham vấn về hai trường hợp cụ thể như sau:
Tình huống 1: Không khai tử cho người thân đã chết có bị phạt?
Thành viên CLB BCTT&CSPL (Viện IRLIE) nêu câu hỏi: Việc không khai nhận người thân đã mấtcó vi phạm gì hay không?
Tại Điều 33 Luật Hộ tịch 2014 quy định thời hạn và trách nhiệm đăng ký khai tử như sau: Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có người chết thì vợ, chồng hoặc con, cha, mẹ hoặc người thân thích khác của người chết có trách nhiệm đi đăng ký khai tử; trường hợp người chết không có người thân thích thì đại diện của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm đi khai tử.
Cùng với đó, công chức tư pháp – hộ tịch thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc khai tử cho người chết; trường hợp không xác định được người có trách nhiệm đi khai tử thì công chức tư pháp – hộ tịch thực hiện đăng ký khai tử.
Căn cứ Nghị định Số 82/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 117/2024/NĐ-CP) có quy định hành vi vi phạm về đăng ký khai tử sẽ bị xử phạt trong một số trường hợp như sau: Phạt tiền từ 1-3 triệu đồng đối với hành vi tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung giấy tờ do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền cấp để làm thủ tục đăng ký khai tử.
Đồng thời, phạt tiền từ 3-5 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau: Làm chứng sai sự thật cho người khác để đăng ký khai tử; Cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật để được đăng ký khai tử.
Ngoài ra, còn phạt tiền từ 10-20 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau: Làm thủ tục đăng ký khai tử cho người đang sống; Không làm thủ tục đăng ký khai tử cho người đã chết để trục lợi; Cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật khi làm thủ tục đăng ký khai tử để trục lợi.
Trong một số trường hợp, người vi phạm quy định về đăng ký khai tử còn phải bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định về đăng ký khai tử. Theo đó, pháp luật quy định thời hạn đăng ký khai tử là 15 ngày kể từ ngày có người chết. Đối với hành vi không đăng ký khai tử cho người đã chết chỉ bị xử phạt hành chính khi hành vì đó nhằm mục đích trục lợi.
Vì vậy, nếu người thân không đăng ký khai tử cho người đã chết nhưng không phải vì mục đích trục lợi thì không bị xử phạt. Trường hợp của gia đình quý doanh nhân, cha của quý quý doanh nhânkhông đăng ký khai tử cho ông nội vì thiếu hiểu biết thì nay quý vị vẫn có thể đăng ký khai tử cho ông và không bị xử phạt.
Hiện tại, có hai hình thức đăng ký khai tử đó là nộp hồ sơ trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của UBND cấp xã nơi cứ trú cuối cùng của người chết hoặc nộp hồ sơ trực tuyến bằng cách truy cập Cổng dịch vụ công quốc gia làm theo hướng dẫn.
Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn xin khuyến nghị, khi gia đình có người chết thì người thân nên tuân thủ đúng quy định đăng ký khai tử đúng hạn để đảm bảo pháp luật được thực thi hiệu quả.
Tình huống 2: Vô tình lọt vào ảnh sự kiện đông người, cá nhân có quyền yêu cầu gỡ bỏ?
Thành viên CLB BCTT&CSPL nêu băn khoăn: Tôi lái ô tô đi ngang qua một sự kiện đường phố, hình ảnh của tôi xuất hiện trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội khiến tôi cảm thấy không thoải mái. Tôi có quyền yêu cầu họ gỡ ảnh không?. Nếu người bị chụp rõ mặt có quyền yêu cầu gỡ hình ảnh, thì chiếc xe – một tài sản cá nhân gắn liền với chủ sở hữu – có được pháp luật bảo vệ tương tự hay không?
Có thể thấy, mạng xã hội hiện nay đã và đang phát triển, việc hình ảnh cá nhân ‘vô tình’ xuất hiện trong các bài đăng, bản tin hay clip lan truyền không còn xa lạ. Điều này, đôi khi khiến nhiều người cảm thấy khó chịu hoặc lo ngại quyền riêng tư của mình bị xâm phạm.
Về nguyên tắc, việc sử dụng hình ảnh cá nhân phải có sự đồng ý của người đó. Tuy nhiên, khoản 2 Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 quy định một số trường hợp được sử dụng hình ảnh cá nhân mà không cần xin phép.
Trong đó, hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng hoặc được sử dụng trong các hoạt động như hội nghị, hội thảo, thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và các sự kiện công cộng khác – miễn là việc sử dụng không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.
Căn cứ vào khoản 8 Điều 9 Luật Báo chí có quy định: Pháp luật nghiêm cấm hành vi đưa tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức hoặc danh dự, nhân phẩm của cá nhân.
Thế nhưng, pháp luật không cấm cơ quan báo chí đăng tải hình ảnh cá nhân hoặc phương tiện tại nơi công cộng, miễn là việc đăng tải không xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người trong ảnh. Dovậy, pháp luật không bảo vệ quyền đối với hình ảnh cá nhân theo hướng tuyệt đối, mà cân bằng giữa quyền riêng tư của cá nhân và quyền tiếp cận thông tin, lợi ích chung của xã hội.
Qua đó, với việc sử dụng hình ảnh trong bối cảnh công cộng, phục vụ mục đích thông tin đại chúng, là được phép miễn không xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người có hình ảnh.
Trường hợp của quý doanh nhân, nếu không tham gia sự kiện mà chỉ vô tình xuất hiện trong ảnh chụp tại nơi công cộng. Hình ảnh không làm sai lệch sự thật, không xúc phạm danh dự hay nhân phẩm. Mặc dù vậy, biển số xe xuất hiện rõ trên fanpage và một số trang báo, kèm theo bình luận nhận diện.
Qua tham chiếu quy định pháp luật, có thể thấy việc các cơ quan truyền thông hoặc trang mạng xã hội đăng tải hình ảnh hoạt động diễn ra ở nơi công cộng – kể cả khi hiển thị rõ biển số xe như trường hợp của quý vị – không vi phạm pháp luật. Do vậy, quý vị không có cơ sở yêu cầu gỡ bỏ hoàn toàn hình ảnh đã đăng tải.
Tuy vậy, quý doanh nhân có thể đề nghị đơn vị đăng tải làm mờ biển số xe hoặc ẩn thông tin nhận diện nếu cảm thấy danh dự, uy tín hoặc đời sống cá nhân bị ảnh hưởng do hình ảnh được sử dụng khi chưa xin phép, có chứng cứ cho thấy việc đăng tải gây tác động tiêu cực đến công việc hoặc cuộc sống của mình…
Trên đây là tham vấn pháp lý, nhằm tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) thường xuyên thực hiện bằng hình thức trực tiếp, trực tuyến và miễn phí. Rất mong quý doanh nghiệp và người dân thường xuyên cập nhật, tham khảo hoặc nếu có thắc mắc thì các luật gia, luật sư, tư vấn viên pháp luật của Trung tâm tâm sẵn sàng hỗ trợ trên tinh thần thượng tôn pháp luật.
Chủ nhiệm CLB BCTT&CSPL, TVVPL Đặng Ngọc Thạnh – Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn
