Cà phê không chỉ là một thói quen buổi sáng mà còn có thể là một trong những loại đồ uống có lợi cho gan nhất.
Nhiều nghiên cứu cho thấy uống cà phê thường xuyên có liên quan đến việc giảm các vấn đề về gan và mang lại kết quả điều trị tốt hơn với người bệnh gan.
Gan hưởng lợi như thế nào từ cà phê mỗi ngày?
Dựa trên các nghiên cứu, việc thường xuyên uống từ ba đến bốn tách cà phê mỗi ngày có liên quan mật thiết đến các tác động tích cực sau đây:
Giảm tích tụ mỡ: Giúp làm chậm hoặc ngăn ngừa bệnh gan nhiễm mỡ bằng cách giảm sự tích tụ mỡ trong tế bào gan.
Chống viêm nhiễm: Khả năng chống lại stress oxy hóa và viêm nhiễm, những yếu tố vốn gây tổn thương trực tiếp đến tế bào gan.
Ngăn ngừa xơ hóa: Làm chậm quá trình hình thành sẹo gan (xơ gan), một yếu tố quan trọng gây tổn thương gan lâu dài.
Cải thiện tình trạng: Người uống cà phê đúng cách có ít vấn đề về gan hơn, tiến triển bệnh gan chậm hơn và nguy cơ mắc ung thư gan thấp hơn.
Giảm tỷ lệ tử vong: Nguy cơ tử vong do các vấn đề liên quan đến gan được ghi nhận là thấp hơn ở nhóm đối tượng này.
Nhiều nghiên cứu cho thấy uống cà phê thường xuyên có liên quan đến việc giảm các vấn đề về gan và mang lại kết quả điều trị tốt hơn với người bệnh gan.
Tác dụng bảo vệ của cà phê bắt nguồn từ các hợp chất tự nhiên như caffeine, acid chlorogenic (chất chống oxy hóa) và các diterpenes bao gồm kahweol và cafestol. Cả hai loại cà phê có caffeine và không caffeine đều có vẻ có lợi, cho thấy phương pháp pha chế cũng đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng này đến từ phòng thí nghiệm và động vật, cần nhiều nghiên cứu hơn để xác nhận ở người.
Cà phê và bệnh gan nhiễm mỡ (MAFLD)
Một phân tích nghiên cứu năm 2021 cho thấy không có mối liên hệ rõ ràng giữa cà phê và tỷ lệ mắc bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa (MAFLD) thấp hơn trong dân số chung. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ở những người đã mắc MAFLD: người uống cà phê có nguy cơ xơ gan đáng kể thấp hơn khoảng 35%. Như vậy, dù cà phê có thể không ngăn ngừa sự tích tụ mỡ ban đầu nhưng nó liên quan đến việc làm chậm quá trình hình thành sẹo, điều thiết yếu cho sức khỏe gan lâu dài.
Xơ gan và các kết quả liên quan
Xơ gan, hay sẹo gan nghiêm trọng, thường là hậu quả của tổn thương gan lâu dài. Cà phê có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh lý này cũng như nguy cơ tử vong do bệnh gan mạn tính. Trong một nghiên cứu sâu rộng của UK Biobank, những người uống cà phê có nguy cơ tử vong do bệnh gan mạn tính thấp hơn khoảng 49% so với người không uống. Lợi ích này được ghi nhận ở cả cà phê có caffeine và không caffeine, chứng tỏ các hợp chất ngoài caffeine cũng mang lại tác dụng bảo vệ.
Ung thư gan
Nghiên cứu cho thấy uống cà phê có thể giúp bảo vệ chống lại ung thư biểu mô tế bào gan (HCC), loại ung thư gan nguyên phát phổ biến nhất. Một phân tích năm 2023 cho thấy việc tiêu thụ nhiều cà phê hơn có liên quan đến nguy cơ mắc HCC thấp hơn đáng kể. Mặc dù trà xanh cũng mang lại tác dụng bảo vệ nhưng bằng chứng về tác dụng của cà phê thường mạnh mẽ hơn.
Lựa chọn loại cà phê tốt nhất và lượng tiêu thụ phù hợp
Kết quả nghiên cứu cho thấy lợi ích tối đa đối với các chỉ số chức năng gan là khoảng ba đến bốn cốc mỗi ngày; tiêu thụ nhiều hơn không cho thấy lợi ích bổ sung rõ rệt. Tuy nhiên, người lớn khỏe mạnh cần lưu ý:
Giữ lượng caffeine dưới 400 mg mỗi ngày (tương đương 2 – 3 tách 355 ml).
Nếu uống cà phê có caffeine, hãy hạn chế lượng uống trên 1,1 lít mỗi ngày.
Cả cà phê xay và cà phê lọc đều cho thấy tác dụng bảo vệ nhưng cách pha chế sẽ thay đổi kết quả sức khỏe.
Cụ thể, các chất cafestol và kahweol có lợi cho gan nhưng có thể làm tăng mức cholesterol LDL ở người uống cà phê không lọc (pha bằng máy ép kiểu Pháp hoặc lọc kim loại). Ngược lại, cà phê lọc bằng giấy loại bỏ hầu hết các chất này, giúp bảo vệ tim mạch nhưng có thể làm giảm một số lợi ích nhất định cho gan.
Cà phê có an toàn cho tất cả mọi người?
Mặc dù có lợi nhưng cần lưu ý sự an toàn cho các nhóm đối tượng:
Trẻ em: Tránh sử dụng caffeine, đặc biệt là trẻ dưới 12 tuổi.
Mang thai và cho con bú: Khuyến cáo tiêu thụ dưới 200 mg caffeine/ngày (khoảng một tách 355 ml). Nên tham khảo bác sĩ nếu bạn đang mang thai hoặc cố gắng thụ thai.
Thành phần thêm vào: Đường hoặc kem béo có thể làm mất đi lợi ích sức khỏevà góp phần gây tăng cân.
Tình trạng sức khỏe: Người bị rối loạn nhịp tim, trào ngược dạ dày, mất ngủ, tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc có tương tác với caffeine nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Cần phân biệt rõ loại cà phê trong nghiên cứu này với cà phê truyền thống tại Việt Nam:
Độ đậm đặc: Cà phê trong nghiên cứu nói trên là loại pha loãng (Americano/Drip) với dung tích lớn (355 ml/tách). Cà phê phin Việt Nam có độ đậm đặc và hàm lượng caffeine cao hơn gấp nhiều lần.
Lượng dùng an toàn: Định mức 3 – 4 tách trong bài tương đương khoảng 1,1 lít chất lỏng. Nếu uống lượng tương đương bằng cà phê phin đậm đặc, bạn sẽ dễ dàng vượt ngưỡng an toàn 400 mg caffeine/ngày, gây mất ngủ, say caffeine hoặc tăng huyết áp.
Uống với lượng phù hợp: Nên điều chỉnh lượng dùng phù hợp với thể trạng và hạn chế thêm đường, sữa đặc để bảo toàn lợi ích cho gan.
Khánh Ly/www.suckhoedoisong.vn
