Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) vào sáng ngày 17/04/2026 bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, Luật gia Hồ Minh Sơn – Viện trưởng Viện IMRRIC; Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) đã trực tiếp tuyên truyền về 02 tình huống pháp lý cụ thể như sau:
Tình huống pháp lý vì tranh chấp tại chung cư như thế nào?
Có thể thấy, tình trạng tranh chấp giữa cư dân – ban quản trị – chủ đầu tư tại các chung cư đang gia tăng rõ rệt trong vài năm gần đây. Không ít vụ việc từ mâu thuẫn dân sự đã leo thang thành vi phạm hành chính, thậm chí bị xử lý hình sự. Xin khuyến nghị những hành vi của cư dân dễ ‘vượt ranh giới’ từ tranh chấp dân sự sang hình sự.
Điển hình, một người đàn ông tại Hà Nội mới đây đã bị bắt giữ để điều tra tội Gây rối trật tự công cộng sau khi đỗ ô tô chắn barie hầm xe tại chung cư Hinode (201 Minh Khai, phường Bạch Mai) vì mâu thuẫn giá dịch vụ. Trước đó, năm 2024, trưởng Ban quản trị một chung cư ở Hoàng Liệt cũng bị bắt vì cố ý làm hư hỏng tài sảnliên quan tranh chấp chung cư…
Theo đó, những vụ việc này hiện đã và đang gióng lên hồi chuông cảnh báo ranh giới giữa tranh chấp dân sự và trách nhiệm hình sự nếu các bên không biết kiềm chế, làm chủ hành vi của mình.
Qua tham chiếu Luật Nhà ở 2023 đã quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý, sử dụng nhà chung cư như việc chiếm dụng diện tích nhà ở trái pháp luật, lấn chiếm không gian, tự ý chuyển đổi công năng, sử dụng căn hộ vào mục đích không phải để ở, gây mất trật tự, an toàn, cháy nổ trong nhà chung cư…
Đối với hành vi gây mất trật tự, cản trở hoạt động bình thường của khu chung cư, gây rối, cản trở giao thông, hoặc có hành vi chống đối, kích động, xúi giục người khác thực hiện các hành vi này có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ.
Tại Nghị định 282/2025, hành vi gây rối, cản trở hoạt động bình thường của tổ chức, gây mất trật tự tại chung cư có thể bị phạt từ 4–6 triệu đồng, thậm chí cao hơn nếu có tình tiết tăng nặng.
Tại Điều 318 Bộ luật Hình sự, mức phạt tù có thể lên đến 7 năm. Bốn nhóm hành vi điển hình dễ “vượt ranh giới”: Hành vi cản trở giao thông, sinh hoạt chung: Việc chắn barie, chặn đường nội bộ, khóa xe gây ùn tắc; chiếm dụng khu vực chung trái phép. Nếu gây hậu quả rõ rệt (tắc nghẽn kéo dài, ảnh hưởng nhiều người) có thể bị coi là hành vi gây rối trật tự công cộng; Hành vi tụ tập đông người, kích động, gây áp lực tập thể: Kêu gọi cư dân “bao vây”, phản đối; tổ chức căng băng rôn, gây náo loạn. Ban đầu có thể là quyền kiến nghị, nhưng nếu gây mất an ninh trật tự và ảnh hưởng khu vực công cộng sẽ dễ chuyển sang vi phạm hành chính hoặc hình sự; Hành vi mang tính đe dọa, xúc phạm: Chửi bới, thách thức, đe dọa nhân viên, ban quản lý; dùng hung khí (ví dụ như dùng gậy gộc, dao búa, các vật cứng, sắc nhọn…). Hành vi này có thể bị xử lý hình sự với tội danh Gây rối trật tự công cộng hoặc nặng hơn là tội cố ý gây thương tích, đe dọa giết người; Hành vi phá hoại tài sản, tự ý “thi hành luật riêng”: Đập barie, phá thiết bị; tự ý khóa lối đi, kiểm soát ra vào. Đây là nhóm hành vi mang dấu hiệu của hành vi xâm phạm tài sản hoặc gây rối trật tự công cộng.
Như vậy, tranh chấp dân sự không cho phép tự xử bằng hành vi gây ảnh hưởng đến xã hội. Một khi hành vi đó ảnh hưởng đến nhiều người và làm rối loạn trật tự công cộng thì không còn là “việc riêng” nữa.
Theo Luật Nhà ở khuyến khích các bên giải quyết thông qua hòa giải. Nếu không hòa giải được, tranh chấp về quyền sở hữu, sử dụng nhà ở, quản lý vận hành nhà chung cư sẽ do tòa án hoặc trọng tài thương mại giải quyết. Quy trình pháp lý cư dân nên lựa chọn: Gửi kiến nghị, phản ánh tới Ban quản trị, Ban quản lý hoặc chủ đầu tư để được giải quyết nội bộ; Nếu không giải quyết được, có thể gửi đơn đến Hội nghị nhà chung cư hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có nhà chung cư để được hòa giải, giải quyết theo thẩm quyền; Nếu vẫn không đạt được thỏa thuận, cư dân có quyền khởi kiện ra Tòa án hoặc trọng tài thương mại để được giải quyết theo quy định pháp luật.
Đối với Ban quản trị, cần công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng kinh phí, tổ chức họp Hội nghị nhà chung cư thường niên, lắng nghe ý kiến cư dân, phối hợp với chính quyền địa phương khi có tranh chấp. Không tự ý ra quyết định vượt quá thẩm quyền, mọi quyết định quan trọng phải được Hội nghị nhà chung cư thông qua.
Còn đối với cư dân, cần tuân thủ nội quy, quy chế quản lý, sử dụng nhà chung cư, đóng góp đầy đủ các khoản phí, lệ phí theo quy định. Khi có bất đồng, nên trao đổi, phản ánh qua các kênh chính thức, tránh tụ tập đông người, gây rối, hoặc có hành vi quá khích.
Việc chủ động tham gia các cuộc họp Hội nghị nhà chung cư, đóng góp ý kiến xây dựng, giám sát hoạt động của Ban quản trị. Các bên cần ưu tiên đối thoại, hòa giải, tôn trọng ý kiến lẫn nhau, tránh để mâu thuẫn leo thang thành xung đột pháp lý. Khi cần thiết, nên nhờ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, cơ quan chức năng hoặc tư vấn pháp lý để giải quyết tranh chấp đúng quy trình, tránh rủi r
Thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm như thế nào?
Thành viên CLB IMRIC – IRLIE nêu câu hỏi: Thời hạn để giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật được quy định như thế nào?
Tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025, thời gian tối đa giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm không quá 4 tháng.
Tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025 và hướng dẫn tại Điều 11 Thông tư liên tịch 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm được quy định: Thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố không quá 20 ngày kể từ ngày cơ quan có thẩm quyền nhận được tố giác, tin báo về tội phạm; Đối với tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng (trong trường hợp được Thủ trưởng ủy quyền hoặc phân công), cấp trưởng, cấp phó (trong trường hợp được cấp trưởng ủy quyền hoặc phân công) cơ quan đang thụ lý, giải quyết có thể kéo dài thời hạn giải quyết nhưng không quá 02 tháng kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố thuộc thẩm quyền giải quyết; Trường hợp sắp hết thời gian sau khi gia hạn lần thứ nhất nhưng chưa thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh thì chậm nhất 05 ngày trước khi hết thời hạn Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng (trong trường hợp được Thủ trưởng ủy quyền hoặc phân công), cấp trưởng, cấp phó (trong trường hợp được cấp trưởng ủy quyền hoặc phân công) cơ quan đang thụ lý, giải quyết phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền gia hạn thời hạn kiểm tra, xác minh;Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị nêu trên, Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền phải xem xét, quyết định. Trường hợp đề nghị của cơ quan đang thụ lý, giải quyết là có căn cứ thì Viện trưởng hoặc Phó Viện trưởng Viện kiểm sát (trong trường hợp được Viện trưởng ủy quyền hoặc phân công) ra Quyết định gia hạn thời hạn kiểm tra, xác minh; thời hạn gia hạn kiểm tra, xác minh là không quá 02 tháng kể từ ngày hết thời hạn lần thứ nhất. Vì lẻ đó, thời gian tối đa giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm tối đa không quá 4 tháng.
Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 56 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, người tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố được thông báo kết quả giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố. Song song đó, có thể đề nghị các cơ quan chức năng, đặc biệt là Cơ quan Cảnh sát điều tra sớm kiểm tra, làm rõ và thông báo kết quả giải quyết theo quy định pháp luật.
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, ấn phẩm in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn; www.vanhoacongdong.vn (Hiệp hội Phát triển Văn hoá cộng đồng Việt Nam)…Đặc biệt, www.vietbao.vn.
Qua đó, các hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trong suốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Trên đây là hai trường hợp điển hình, xin trích dẫn để quý doanh nhân tham khảo lan toả trong cộng đồng về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) để quý doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả, luôn luôn thượng tôn pháp luật…
CTV TVPL Bùi Văn Hải (Trung tâm TTLCC) – CTV TVPL Trần Ngọc Danh (Trung tâm TVPLMS)
