Nhân kỷ niệm 22 năm Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10/2004-13/10/2026…Theo đó, đây là dịp có ý nghĩa vô cùng đặc biệt để toàn xã hội ghi nhận, tôn vinh những cống hiến bền bỉ của đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp đối với sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội của đất nước nói chung và các doanh nhân hội viên Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam nói riêng.
Còn nhớ, Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay từ sớm đã nhìn nhận hoạt động công thương là một bộ phận quan trọng của công cuộc kiến thiết đất nước, gắn sự thịnh vượng của doanh nghiệp với sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. Quan điểm đó tiếp tục được kế thừa, phát triển trong đường lối của Đảng, đặc biệt với những định hướng mới về phát triển kinh tế tư nhân, đặt doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân trước một không gian phát triển rộng lớn hơn, nhưng cũng đòi hỏi trách nhiệm và năng lực lớn hơn. Ngày 13/10/1945, chỉ hơn một tháng sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho giới Công Thương Việt Nam. Người xác định rõ vai trò của giới Công Thương trong công cuộc kiến thiết: “Trong lúc các giới khác trong quốc dân ra sức hoạt động để giành lấy nền hoàn toàn độc lập của nước nhà thì giới công thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững vàng và thịnh vượng”. Người khẳng định “Chính phủ, nhân dân và tôi sẽ tận tâm giúp đỡ giới thương nhân trong công cuộc kiến thiết này”; đồng thời nhấn mạnh “Việc nước và việc nhà bao giờ cũng đi đôi với nhau. Nền kinh tế quốc dân thịnh vượng nghĩa là các sự kinh doanh của các nhà công nghiệp, thương nghiệp thịnh vượng”. Do đó, Người mong muốn các nhà công nghiệp, thương nghiệp đem vốn tham gia những “công cuộc ích quốc lợi dân”.
Có thể thấy, ở hành trình doanh nhân chính là “thuyền trưởng” mang theo khát vọng lớn lao, “chèo lái con thuyền doanh nghiệp ra biển lớn” để mang về những giá trị kinh tế cho đất nước. Đặc biệt, năm 2026 – là năm đánh dấu cột mốc quan trọng – sau 01 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.
Nghị quyết số 41-NQ/TW (ban hành 10/10/2023) về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới; Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân (ban hành 4/5/2025) đều đã khẳng định rất rõ ràng và cụ thể vai trò, vị trí cũng như trách nhiệm của doanh nhân. Các Nghị quyết cũng yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, doanh nhân. Chú trọng bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ doanh nhân có đạo đức, bản lĩnh, trí tuệ; phát triển đội ngũ doanh nhân lớn mạnh, có tinh thần yêu nước, tự tôn dân tộc, khát vọng cống hiến…
Thoe tìm hiểu của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC), hiện nay – cả nước hiện có trên 1 triệu doanh nghiệp, khoảng 6 triệu hộ kinh doanh và trên 36.000 hợp tác xã đang hoạt động… Điều này, cho thấy đội ngũ doanh nhân của nền kinh tế rất đông đảo…
Chia sẻ với chúng tôi, ông Trần Sơn Vũ – Chủ tịch Hiệp hội AVRCIPL cho rằng, đội ngũ doanh nhân Việt Nam đã và đang phát triển mạnh về số lượng, có tinh thần và ý chí tự lực, tự cường, cống hiến cho dân tộc, ngày càng khẳng định vai trò và đóng góp quan trọng trong quá trình xây dựng, phát triển đất nước nói chung và hiệp hội của chúng tôi trong việc đóng góp vào sự phát triển hai con số…Tuy nhiên, cộng đồng doanh nhân vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản trong chính sách và thực thi chính sách.
Ông Trần Sơn Vũ, nhấn mạnh: “Có thể thấy, Nhà nước đã có những đột phá về cải cách thể chế, hoàn thiện môi trường pháp lý về đầu tư kinh doanh với nhiều kết quả đáng khích lệ, song hệ thống pháp luật và thực thi pháp luật vẫn chưa minh bạch, thiếu cụ thể và không ổn định. Hầu hết doanh nghiệp không dự đoán được việc thay đổi của cơ chế, chính sách và thực thi pháp luật của bộ máy quản lý nhà nước. Luật pháp kinh doanh bị hành chính hóa, can thiệp, gây rào cản, kìm hãm hoạt động của doanh nghiệp”…
Cùng với đó, đội ngũ doanh nhân Việt Nam vẫn đang đứng trước nhiều thách thức như quy mô doanh nghiệp nhỏ; năng lực tài chính, khoa học công nghệ, quản trị, đổi mới sáng tạo vẫn còn một số hạn chế; khả năng tiếp cận nguồn lực gặp nhiều rào cản. Không ít doanh nhân vẫn mang tâm thế “phòng thủ”, thận trọng khi quyết định đầu tư do những biến động của môi trường kinh doanh và rủi ro chính sách. Nếu đội ngũ doanh nhân “chỉ đông thì chưa đủ, mà còn phải mạnh về chất”…
Theo ông Trần Sơn Vũ chia sẻ, doanh nhân bên cạnh việc xây dựng chiến lược truyền thông, hoạch định xây dựng thương hiệu thì họ luôn lấy lợi ích uốc gia, cộng đồng, người lao động làm nền tảng. Kiên trì xây dựng thương hiệu Việt bằng chất lượng và uy tín thực sự dù con đường đó có dài và khó.
Do đó, đội ngũ doanh nhân rất cần những trợ lực cốt lõi từ phía Nhà nước, Chính phủ: Môi trường chính sách minh bạch, nhất quán và dài hạn vì doanh nghiệp rất lo lắng nếu cơ chế, chính sách thay đổi giữa chừng, một quyết định đầu tư là chiến lược/bài toán dài hạn tầm nhìn 10-20 năm của doanh nghiệp và không thể xoay theo sự ngắn hạn của chính sách. Được tiếp cận vốn trung – dài hạn với chi phí hợp lý, nhất là với doanh nghiệp có chi phí đầu tư lớn hiện vẫn đang phải tự xoay vòng vốn. Có cơ chế công bằng giữa doanh nghiệp tư nhân, Nhà nước và doanh nghiệp FDI. Sau cùng, doanh nghiệp tư nhân cần được nhìn nhận đúng nghĩa là lực lượng nòng cốt của nền kinh tế”.
Khẳng định rằng, đất nước hiện đang bước vào chặng đường mới với những mục tiêu phát triển đầy tham vọng và thách thức. Nhằm hiện thực hóa các mục tiêu này, nền kinh tế cần đội ngũ doanh nhân giỏi, doanh nghiệp mạnh, đủ sức tạo động lực tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Điển hình, Ngị uyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đặt mục tiêu đến 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế. Với tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10-12%, cao hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế; đóng góp khoảng 55-58% GDP; 35-40% ngân sách nhà nước…Từ đó, có nghĩa là trọng trách đóng góp vào mục tiêu chung của nền kinh tế đối với đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp rất to lớn.
Ông Trần Sơn Vũ chia sẻ thêm, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng đồng bộ, minh bạch và ổn định, đặc biệt trong các lĩnh vực doanh nghiệp đang gặp nhiều vướng mắc như đầu tư, đất đai, tín dụng và hợp tác công tư. Đối xử bình đẳng với mọi thành phần kinh tế, loại bỏ cơ chế “xin – cho” và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp tư nhân trong các lĩnh vực trước đây vốn là “sân chơi” của khu vực nhà nước…
Như vậy, với việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính một cách thực chất giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ, xử lý nghiêm hiện tượng nhũng nhiễu doanh nghiệp, duy trì cơ chế phản ứng chính sách nhanh, kịp thời. Chính phủ cần cải thiện khả năng tiếp cận các nguồn lực cho doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là vốn, đất đai và nhân lực chất lượng cao. Nhà nước cần ban hành cơ chế ưu đãi thuế, tài trợ tài chính và tư vấn kỹ thuật cho doanh nghiệp tiên phong trong R&D, công nghệ xanh, ESG…
Mặt khác, gắn phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cấp địa phương kết nối doanh nghiệp-viện-trường-nhà đầu tư. Thúc đẩy mạnh mẽ các mô hình liên kết doanh nghiệp từ cụm ngành đến chuỗi cung ứng nội địa có sự hỗ trợ tài chính từ nhà nước; tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia vào các dự án đầu tư công và chuỗi cung ứng công nghiệp quốc gia. Xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ doanh nhân có năng lực và bản lĩnh đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên mới…
Theo tìm hiểu của chúng tôi, trong 9 tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01% – cao nhất trong 15 năm (từ 2011), sản xuất công nghiệp tăng 12,3%, tiêu dùng tăng 13,4%, vốn đầu tư toàn xã hội tăng 15,1%. Kết quả đó gắn liền với nỗ lực sản xuất, kinh doanh và đầu tư của cộng đồng doanh nghiệp. Chính sự chủ động duy trì sản xuất, tìm kiếm thị trường, tổ chức lại hoạt động, đầu tư công nghệ và thích ứng với biến động đã góp phần giữ vững các động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Cụ thể, 9 tháng năm 2026, cả nước có 52,7 triệu người có việc làm, tăng 683,8 nghìn người so với cùng kỳ năm trước; thu nhập bình quân của người lao động đạt 9,1 triệu đồng/tháng, tăng 9,1%. Sản xuất, kinh doanh phát triển tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập, đồng thời đóng góp vào sự ổn định của thị trường lao động và bảo đảm an sinh xã hội.
Có thể nói, từ những doanh nghiệp đầu tiên của nền kinh tế độc lập đến cộng đồng khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp hiện nay là một chặng đường dài. Đội ngũ doanh nhân đã từng bước khẳng định vị trí trong đời sống kinh tế-xã hội, trở thành một lực lượng quan trọng trong tạo lập của cải, việc làm, nguồn thu ngân sách và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Do vậy, hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh sẽ tạo điểm tựa để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, đổi mới sáng tạo và mở rộng thị trường và vươn ra biển lớn…Một nền kinh tế phát triển bền vững không thể thiếu đội ngũ doanh nhân có năng lực, bản lĩnh. Song song đó, cải cách thể chế, môi trường đầu tư kinh doanh chính là “điểm tựa” vững cho doanh nghiệp, doanh nhân phát triển…
Ông Trần Sơn Vũ cho biêt, thể chế pháp lý phải thực sự đóng vai trò kiến tạo phát triển, vừa bảo đảm kỷ cương minh bạch, vừa khơi thông mọi nguồn lực, nuôi dưỡng tinh thần doanh nhân và bảo vệ doanh nhân trước mọi rủi ro không đáng có trên cơ sở bảm đảm và bảo vệ hiện hữu quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh, tự do hợp đồng và sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế. Tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, thuận lợi, khơi thông các nguồn lực; khuyến khích đầu tư dài hạn, tinh thần khát vọng cống hiến, dám nghĩ, dám làm…
Vì vậy, để hiện thực hóa mục tiêu, Nhà nước thiết kế các cơ chế hỗ trợ theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, gắn với nhu cầu và năng lực phát triển của doanh nghiệp, bao gồm: hỗ trợ về thủ tục đầu tư, hải quan, niêm yết chứng khoán; thử nghiệm, kiểm định sản phẩm; tiếp cận tài chính, tín dụng; đào tạo, nâng cao năng lực quản trị, phát triển thị trường, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Nhà nước cũng hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ, triển lãm trong nước và quốc tế, các chương trình xúc tiến thương mại, phát triển thương hiệu và đưa sản phẩm Việt Nam vào hệ thống phân phối ở nước ngoài.
Nhất là, kể từ bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi giới Công Thương ngày 13/10/1945 đến những chủ trương mới của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân là một quá trình liên tục của nhận thức và hành động. Bối cảnh kinh tế đã thay đổi, quy mô và phương thức kinh doanh đã thay đổi, song một giá trị vẫn nhất quán: sự phát triển của doanh nghiệp gắn với sự thịnh vượng của nền kinh tế và lợi ích của đất nước.
Tin rằng, đội ngũ doanh nhân nói chung, đội ngũ doanh nhân là thành viên, hội viên Hiệp hội AVRCIPL cũng như Viện IMRIC nói riêng là lực lượng nòng cốt góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và thúc đẩy tăng trưởng đất nước. Để doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh, vươn tầm thị trường quốc tế, việc hoàn thiện chính sách, pháp luật, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, minh bạch và bình đẳng là điều kiện quan trọng. Đây cũng là điểm tựa quan trọng để doanh nhân yên tâm đầu tư dài hạn, phát huy bản lĩnh, khơi dậy khát vọng cống hiến và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế…
Viện trưởng Viện IMRIC, TS. Hồ Minh Sơn – Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội AVRCIPL
