Kể từ khi ra đời, Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) luôn xác định dông tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật có vai trò rất quan trọng, là cầu nối để đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với mọi người dân. Vì lẻ đó, trong bối cảnh đẩy mạnh hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý xã hội, các luật gia, luật sư, các chuyên gia pháp lý, các tư vấn viên và cộng tác viên tư vấn pháp luật của Trung tâm đã mong muốn góp phần nhỏ vào sự phát huy vai trò nòng cốt trong phổ biến, giáo dục pháp luật, đưa pháp luật đến gần nhân dân, góp phần củng cố niềm tin và ổn định xã hội không chỉ các khu đô thị mà các địa phương vùng sâu, vùng xa...
Khẳng định rằng, Đảng và nhà nước trong thời gian qua đã ban hành nhiều văn bản pháp luật, chương trình, kế hoạch rất cụ thể, thiết thực để triển khai tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho cán bộ và nhân dân. Vì vậy, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã góp phần ngăn chặn làm hạn chế những hành vi vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội, giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội ở các địa phương.
Theo đó, Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) bên cạnh công tác chuyên môn thì công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật phải thực hiện thường xuyên, liên tục đòi hỏi phải có sự nỗ lực, phối hợp của không chỉ các cấp, các ngành mà còn của các chuyên gia pháp lý, luật gia, luật sư và đội ngũ tư vấn viên, cộng tác viên tư vấn pháp luật nhằm làm tăng tính hiệu lực, hiệu quả của các văn bản pháp luật và nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật cho nhân dân, doanh nghiệp từ đó tạo cho họ có ý thức tôn trọng pháp luật, chấp hành pháp luật. Đối với một số địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa, giao thông đi lại khó khăn, đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống thì công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật càng có vai trò đặc biệt quan trọng.
Pháp luật không còn là những quy định khô cứng trên giấy, mà từng bước trở thành “điểm tựa” để người dân, doanh nghiệp tự điều chỉnh hành vi, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, cạnh đótích cực phối hợp với chính quyền, lực lượng chức năng trong phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với các hành vi vi phạm, nhất là các loại tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan nhất là các địa phương vùng sâu, vùng xa.
Cùng với đó, tầm quan trọng của công tác triển khai một cách nhanh chóng, hiệu quả thì việc đầu tiên là phải tuyên truyền, phổ biến sâu rộng các văn bản pháp luật đó sâu rộng đến mọi tầng lớp nhân, cộng đồng doanh nghiệp để trang bị cho họ kiến thức cơ bản về pháp luật. Trong đó, tập trung vào các văn bản pháp luật có liên quan trực tiếp đến nhiều đối tượng, nhất là người nghèo đối tượng chính sách, đồng bào dân tộc thiểu số. Tránh tình trạng chỉ tập trung tuyên truyền, phổ biến ở các vùng thị xã, thị trấn mà không quan tâm nhiều đến các vùng nông thôn, nhất là nông thôn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trình độ nhận thức, hiểu biết về pháp luật còn rất hạn chế.
Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) đã xác định công tác PBGDPL là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên. Trong đó, vai trò nòng cốt trong việc đưa pháp luật đến với nhân dân, đặc biệt là đồng bào vùng biên giới, vùng dân tộc thiểu số. Công tác này được triển khai gắn chặt với yêu cầu giữ vững ổn định chính trị – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực biên giới. Đặc biệt, địa phương có dân cư đa dạng với bốn dân tộc chủ yếu Kinh, Khmer, Chăm và Hoa cùng sinh sống, đan xen tại nhiều khu vực, nhất là vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa. Sự đa dạng về dân tộc, tôn giáo, phong tục, tập quán vừa tạo nên bản sắc văn hóa đặc trưng, vừa đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) ở cơ sở.
Qua tìm hiểu, tại các địa phương biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) còn xác định rõ vai trò là lực lượng nòng cốt, trực tiếp đưa pháp luật đến với Nhân dân bằng những cách làm thiết thực, linh hoạt và sát thực tiễn. PBGDPL chỉ thực sự hiệu quả khi người dân hiểu được, tin được và vận dụng được vào đời sống hằng ngày. Đồng thời, nội dung tuyên truyền luôn được lựa chọn theo phương châm gắn trực tiếp với quyền, lợi ích và những vấn đề người dân thường xuyên quan tâm. Các lĩnh vực như đất đai, hôn nhân – gia đình, thừa kế, tôn giáo, xuất nhập cảnh, phòng chống buôn lậu, tội phạm, khiếu nại, tố cáo, chính sách an sinh xã hội được ưu tiên hàng đầu…
Từ thực tiễn, thực hiện hằng tuần bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến, các luật gia, luật sư, tư vấn viên và cộng tác viên tư vấn pháp luật tập trung phân tích, dẫn chứng các thông tin từ các cơ quan báo chí đưa tin về các vụ án đã diễn ra, từ thực tiễn các luật sư của Trung tâm tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, người dân và doanh nghiệp tại các phiên toà dân sự, hình sự, các phiên hoà giải…Từ đó, tập trung phân tích các tình huống giúp người dân và doanh nghiệp hiểu đúng, làm đúng và biết cách tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình…
Để triển khai PBGDPL theo hướng “đưa pháp luật về tận cơ sở”, thông qua các buổi tuyên truyền tại ấp, khóm, nhà văn hóa, cơ sở tôn giáo; các cấp bộ đoàn ở các địa phương; các luật gia, luật sư, các tư vấn viên pháp luật phải thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí, giải đáp cụ thể từng vụ việc phát sinh. Đội ngũ luật gia, luật sư với lợi thế am hiểu pháp luật, gần dân, gần doanh nghiệp hiểu phong tục, tập quán địa phương, đã phát huy hiệu quả vai trò “cầu nối” giữa pháp luật và Nhân dân.
Cùng với đó, cho thấy việc lồng ghép PBGDPL với sinh hoạt cộng đồng, lễ hội truyền thống, cùng sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền, lực lượng vũ trang, người có uy tín, chức sắc tôn giáo đã giúp pháp luật thấm sâu vào đời sống xã hội, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành vi chấp hành pháp luật của Nhân dân vùng sâu, vùng xa, gần biên giới.
Bước vào giai đoạn 2026, Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) tiếp tục xác định đổi mới mạnh mẽ công tác PBGDPL là yêu cầu tất yếu nhằm đáp ứng nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền và phòng ngừa vi phạm pháp luật ngay từ cơ sở. Song song đó, với trọng tâm trước hết là đổi mới nội dung theo hướng “đúng và trúng”, tập trung vào các lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm ở vùng biên giới như đất đai, hôn nhân – gia đình, tôn giáo, xuất nhập cảnh, phòng chống buôn lậu, tội phạm xuyên biên giới; đồng thời kịp thời cập nhật các quy định pháp luật mới, chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân. Nội dung tuyên truyền được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, gắn với tình huống thực tế để người dân dễ tiếp thu, dễ áp dụng.
Ngoài ra, Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) còn tiếp tục đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, kết hợp giữa tuyên truyền trực tiếp, tư vấn pháp luật lưu động với ứng dụng công nghệ thông tin, truyền thông cơ sở, các nhóm thông tin cộng đồng; lồng ghép PBGDPL với sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, lễ hội truyền thống…
Song song với đó, thông qua các buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật giữa người dân, doanh nghiệp, cũng sẽ là biện pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng đội ngũ luật gia, báo cáo viên pháp luật của trung tâm. Mặt khác, Trung tâm TTLCC thường xuyên chú trọng bồi dưỡng kỹ năng truyền đạt, tư vấn, xử lý tình huống pháp lý; phát huy lợi thế của luật gia, luật sư là đội ngũ cọng tác viên là người địa phương, am hiểu phong tục, tập quán, ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số để nâng cao tính thuyết phục và hiệu quả tuyên truyền…
Đặc biệt, kênh tuyên truyền, truyền thông miệng về pháp luật còn là một hình thức tuyên truyền mà người nói trực tiếp nói với người dân, doanh nghịệp, thanh niên về lĩnh vực pháp luật, trong đó chủ yếu là phổ biến, giới thiệu các quy định pháp luật nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho thanh thiếu niên, hướng cho thanh thiếu niên hành động theo các chuẩn mực pháp luật.
Ben cạnh đó, Trung tâm thường xuyên phối hợp với các tổ chức chính trị; chính trị xã hội; tổ chức xã hội nghề nghiệp tổ chức hội nghị, toạ đàm, lớp tập huấn, các buổi nói chuyện chuyên đề thu hút nhiều người nghe hoặc có thể tổ chức dưới hình thức tuyên truyền miệng cá biệt chỉ có một hoặc vài ba người. Có thể kể đến một số kỹ năng quan trọng trong tuyên truyền miệng pháp luật:
Sự thiện cảm bước đầu: Để gây thiện cảm ban đầu có thể thực hiện một số việc như: Dáng vẻ bề ngoài, y phục, nét mặt, cử chỉ, phong thái, lời giao tiếp ban đầu thân thiện với thanh thiếu niên; cách đặt vấn đề gần gủi với thanh thiếu niên, có thể lồng ghép thơ, nhạc, kể chuyện…Sự hấp dẫn, gây ấn tượng trong khi nói thông qua giọng nói rõ ràng, mạch lạc, truyền cảm; động tác, cử chỉ phù hợp với nội dung và giọng nói để nâng cao hiệu quả tuyên truyền của lời nói; sắc thái, vẻ mặt của người nói cần thay đổi theo diễn biến của nội dung. Khi nói, chú ý nhìn vào một nhóm thanh thiếu niên ngồi dưới, thỉnh thoảng người nói cần thay đổi vị trí nhìn để tạo sự chú ý. Người nói cần đưa ra số liệu, sự kiện để minh hoạ, đặt câu hỏi để tăng thêm sự chú ý của thanh thiếu niên.
Bảo đảm các nguyên tắc sư phạm trong tuyên truyền miệng: Người nói cần tôn trọng các nguyên tắc sư phạm. Từ bố cục bài nói, diễn đạt các đoạn văn, liên kết giữa các đoạn văn đến cách nói đều phải rõ ràng, mạch lạc, lôgic. Người nghe cần được dẫn dắt từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ gần đến xa (phương pháp suy diễn) hoặc từ xa đến gần (phương pháp quy nạp) và tuỳ từng vấn đề mà dùng lý luận soi sáng cho thực tiễn hoặc từ thực tiễn mà đi sâu vào lý luận. Mục đích cuối cùng vẫn là để người nghe hiểu rõ hơn, toàn diện hơn về những vấn đề mà người nói đã nêu ra. Tuy nhiên, dù phân tích, diễn giải rộng hay hẹp đều phải luôn bám sát trọng tâm của vấn đề cần tuyên truyền. Sử dụng phương pháp thuyết phục trong tuyên truyền miệng…Tuyên truyền miệng về pháp luật chủ yếu dùng phương pháp thuyết phục với ba bộ phận cấu thành là chứng minh, giải thích và phân tích.
Như vậy, việc gắn PBGDPL với trợ giúp pháp lý và giải quyết vụ việc cụ thể ngay từ cơ sở, qua đó bảo đảm tính thực chất, bền vững của công tác PBGDPL. Với mong muốn góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, củng cố thế trận biên phòng toàn dân, xây dựng vùng biên giới ngày càng ổn định, an toàn và phát triển bền vững xứng đáng là “phên giậu” vững chắc nơi tuyến đầu Tây Nam của Tổ quốc. Tin rằng, Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) tiếp tục thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật nhằm góp phần tích cực vào việc nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật và tạo được ý thức tôn trọng pháp luật, chấp hành pháp luật trong mọi tầng lớp nhân dân, doanh nghiệp, thanh niên để bảo đảm cho pháp luật được thực thi một cách nghiêm minh, hiệu quả./.
Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC), Hồ Minh Sơn – Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC)
