Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) vào sáng ngày 21/02/2026 bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, tạp chí in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn; www.vanhoacongdong.vn (Hiệp hội Phát triển Văn hoá cộng đồng Việt Nam)…
Qua đó, các hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trongsuốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, các luật gia, luật sư và tư vấn viên pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm trực tiếp tuyên truyền về 03tình huống pháp lý cụ thể như sau:
Tình huống 1: Đòi nợ như thế nào để không vi phạm pháp luật?
Doanh nghiệp thành viên Viện IMRIC và Viện IRLIE nêu câu hỏi: Trong thời gian Tết Bính Ngọ ùa về, một số cá nhân mượn tiền của doanh nghiệp không trả, làm thế nào để đòi nợ mà không vi phạm pháp luật?
Nêu trường hợp điển hình, qua theo dõi các cơ quan truyền thông đưa tin, Công an TP.HCM mới đây đã khởi tố, ra lệnh bắt để tạm giam Hồ Thành Được (biệt danh là Được Đất Bắc, SN 1991, quê Đồng Tháp) cùng 19 người khác về tội “Cưỡng đoạt tài sản”. Công an TP HCM hiện tiếp tục điều tra mở rộng vụ án, khẩn trương làm rõ 478 hợp đồng mua bán nợ đã thu giữ.
Về yếu tố pháp lý, mua bán nợ là giao dịch hợp pháp nếu tuân thủ đúng quy định của Bộ Luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư.
Đối với hoạt động chuyển nhượng nợ, pháp luật cho phép chủ nợ cá nhân bán khoản nợ hợp pháp (có hợp đồng, biên nhận hoặc bản án) cho tổ chức khác. Căn cứ vào khoản 2 Điều 17 Thông tư số 09/2015/TT-NHNN, bên bán nợ có nghĩa vụ thông báo bằng văn bản cho bên nợ về việc bán nợ chậm nhất 5 ngày làm việc kể từ ngày ký kết hợp đồng. Trong một số trường hợp, việc thông báo phải thực hiện trước khi ký kết. Thời điểm thông báo này mang tính quyết định hiệu lực thực tế của hợp đồng mua bán nợ.
Khi tiếp nhận khoản nợ, công ty mua nợ không chỉ “mua quyền đòi tiền” mà còn nhận toàn bộ trách nhiệm pháp lý liên quan. Vì vậy, doanh nghiệp buộc phải thẩm định kỹ tính hợp pháp của khoản nợ, bảo đảm không phát sinh từ tín dụng đen hay cờ bạc, đồng thời đánh giá đúng tình trạng pháp lý của con nợ. Hợp đồng chuyển nhượng phải được lập thành văn bản với đầy đủ các điều khoản về giá, phương thức thanh toán và cam kết của các bên.
Thế nhưng, thực tế đã xuất hiện tình trạng lợi dụng danh nghĩa này để cho vay nặng lãi, cưỡng đoạt tài sản. Núp bóng doanh nghiệp, các đối tượng tự xưng “chủ nợ hợp pháp” thường xuyên khủng bố tinh thần, bôi nhọ danh dự người vay và gia đình.
Liên quan vụ việc Công an TP HCM bắt giữ Hồ Thành Được cùng 19 người khác cho thấy việc cơ quan chức năng mạnh tay xử lý các biến tướng này là cần thiết để lập lại trật tự xã hội, đây còn là lời cảnh báo nghiêm khắc đối với các doanh nghiệp, cá nhân khi tham gia thị trường mua bán nợ.
Tham khảo bản chất, hành vi tập trung đông người hoặc thuê nhóm người đến nơi ở, nơi làm việc, cơ sở kinh doanh để gây áp lực buộc trả nợ là trái pháp luật. Dù mục đích là thu hồi khoản nợ có thật, hành vi này vẫn vi phạm các quy định về an ninh trật tự, danh dự và quyền con người.
Tùy mức độ vi phạm, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính, thu hồi giấy phép hoặc người quản lý bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể, đối với hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc các biện pháp trái luật khác để đòi nợ, mức phạt tiền từ 20 – 40 triệu đồng. Nghiêm trọng hơn, người thực hiện có thể bị truy cứu các tội danh như “Cưỡng đoạt tài sản” hoặc “Gây rối trật tự công cộng”.
Xin khuyến nghị, quá trình thu hồi nợ chỉ được thực hiện bằng các biện pháp hòa bình như thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện ra tòa. Pháp luật nghiêm cấm mọi hình thức đe dọa, gây áp lực. Doanh nghiệp cũng cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kế toán, thuế và lưu trữ hồ sơ để chứng minh tính hợp pháp của quyền đòi nợ khi có tranh chấp phát sinh.
Tình huống 2: Mua bán vàng ‘trao tay’ hoặc ‘chợ đen’ online đều là vi phạm pháp luật
Doanh nghiệp thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu thắc mắc: Mua bán vàng như thế nào để không vi phạm pháp luật?
Qua tham chiếu Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng do Chính phủ ban hành, có hiệu lực từ kể ngày 9/2/2026, được kỳ vọng ‘làm sạch’ thị trường vàng.
Với việc sở hữu, cất giữ vàng miếng hợp pháp trong gia đình là quyền của công dân và không bị ảnh hưởng bởi Nghị định này. Quy định chỉ tập trung vào việc quản lý các giao dịch trên thị trường. Trong đó, Nghị định 340 là việc tịch thu vàng miếng trong trường hợp mua bán trái phép, tức là giao dịch không đúng địa điểm được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cấp phép, có thể áp dụng cả với các giao dịch giữa cá nhân với cá nhân.
Điển hình, những doanh nghiệp và tổ chức tín dụng được NHNN cấp phép mới được phép kinh doanh vàng miếng, còn cá nhân không thuộc diện này nên không được giao dịch; hành vi mua bán ‘trao tay’ hay mua bán qua mạng… đều bị coi là vi phạm…
Căn cứ theo Nghị định 340, các hành vi vi phạm như sản xuất, kinh doanh mua bán vàng miếng mà không có giấy phép do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cấp; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu hoặc vàng miếng không phép hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp phép sẽ bị phạt tiền từ 300 – 400 triệu đồng.
Bên cạnh phạt tiền, cơ quan chức năng có thể áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm (tang vật); đình chỉ hoạt động kinh doanh mua bán vàng miếng từ 6 – 9 tháng; đình chỉ nhập khẩu vàng nguyên liệu; thu hồi giấy phép kinh doanh trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm nhiều lần.
Pháp luật hiện tôn trọng quyền sở hữu, cất giữ và sử dụng vàng hợp pháp của công dân. Người dân có quyền nắm giữ vàng miếng, kể cả các loại vàng miếng cũ không còn giấy tờ từ nhiều năm trước, không lo bị tịch thu nếu chỉ cất trữ trong nhà. “Nguy cơ tịch thu chỉ xuất hiện khi người dân mang số vàng đó đi thực hiện hành vi mua, bán trái quy định tại các địa điểm không được cấp phép…
Được biết, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP để sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012/NĐ-CP, mở đường cho việc xóa bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng và chuyển sang hình thức quản lý bằng cấp phép.
Từ đó, có thể thấy sự thay đổi kết hợp với Nghị định số 340 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng sẽ tạo ra một khung pháp lý mới chặt chẽ, đòi hỏi các tổ chức và cá nhân phải có sự hiểu biết tường tận để tránh các rủi ro pháp lý, nhất là nguy cơ bị tịch thu tang vật trong các giao dịch trái phép…
Trong đó, tổ chức và cá nhân chỉ được phép mua, bán vàng miếng tại các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp được NHNN cấp Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng. Xin khuyến nghị, biện pháp tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm không phải là chế tài áp dụng cho tất cả các lỗi vi phạm mà là hình thức xử phạt bổ sung dành cho các nhóm hành vi mang tính chất cố ý và gây bất ổn thị trường nghiêm trọng.
Đặc biệt, số vàng sẽ bị tịch thu nếu tổ chức, cá nhân thực hiện một trong các hoạt động sau: Hoạt động sản xuất vàng miếng mà không có giấy phép; hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng tại các địa điểm không được cấp phép (như cửa hàng vàng không có giấy phép mua bán vàng miếng, giao dịch trao tay ngoài phố, hoặc giao dịch qua các hội nhóm ‘chợ đen’ trên mạng); hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng hoặc vàng nguyên liệu không có giấy phép; kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp thẩm quyền cho phép.
Căn cứ vào Nghị định 340 đã thiết lập một thang bảng phạt tiền rõ ràng, tách bạch giữa cá nhân và tổ chức, đồng thời phân hóa theo mức độ nghiêm trọng và tần suất vi phạm. Cùng với đó, hành vi mua, bán vàng miếng tại nơi không có giấy phép thì vi phạm lần đầu chỉ bị cảnh cáo, nếu tái phạm thì mức phạt đối với cá nhân là từ 10 – 20 triệu; kinh doanh mua, bán vàng miếng không có giấy phép thì mức phạt đối với cá nhân là từ 300 – 400 triệu và bị tịch thu toàn bộ số vàng. Mức phạt tiền đối với tổ chức vi phạm sẽ bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân cho cùng một hành vi.
Cũng theo Nghị định 340, việc tịch thu vàng chỉ áp dụng trong các trường hợp sau: Đối với bên bán (kinh doanh trái phép): Các cửa hàng, tổ chức thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh, mua bán vàng miếng mà không được NHNN cấp giấy phép. Đây là nhóm đối tượng chính bị tịch thu tang vật.
Đối với bên mua (người dân): Nghị định không quy định tịch thu vàng đối với cá nhân mua vàng tại các tiệm không phép (trừ khi liên quan đến các tội danh hình sự hoặc buôn lậu). Người dân chỉ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền nếu tái phạm nhiều lần.
Điển hình, hiện có 2 điểm mới người dân cần lưu ý để bảo vệ tài sản. Đầu tiên, là thanh toán không dùng tiền mặt. Việc dùng tiền mặt quá hạn mức quy định có thể bị phạt tới 20 triệu đồng; kế đến là địa điểm giao dịch, tức là chỉ nên mua bán tại các ngân hàng thương mại hoặc các doanh nghiệp lớn được cấp phép để tránh các rắc rối về pháp lý và bị xử phạt hành chính.
Vừa qua, NHNN đã ban hành Thông tư số 82/2025/TT-NHNN thay thế Thông tư 38/2012/TT-NHNN quy định về trạng thái vàng của các tổ chức tín dụng (TCTD). Thông tư này mở rộng phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, phù hợp với cơ chế quản lý mới của Nghị định 232/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP); điều chỉnh nâng mức giới hạn trạng thái vàng của các TCTD được phép sản xuất vàng miếng lên 5%.
Việc giới hạn trạng thái vàng ở mức 5% vốn tự có đối với các ngân hàng được phép hoạt động trong lĩnh vực vàng (tương đương khoảng 20 tấn vàng) sẽ giúp thị trường có thêm nguồn cung lớn, qua đó thu hẹp chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới, ngoài ra vẫn bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng. Động thái này nhằm chuẩn bị cho việc các TCTD tham gia sản xuất, xuất nhập khẩu vàng miếng, nhập khẩu và mua – bán vàng nguyên liệu.
Khuyến nghị, đây cũng là biện pháp mạnh của cơ quan quản lý trong bối cảnh nhu cầu mua và nắm giữ vàng của người dân vẫn rất lớn nhưng nguồn cung vàng lại hạn chế. NHNN hiện vẫn chưa công bố chính thức những đơn vị nào sẽ được nhập khẩu vàng nguyên liệu; được sản xuất vàng miếng hoặc được sản xuất vàng miếng thương hiệu khác…
Tin rằng, việc xây dựng được niềm tin thị trường, giảm độc quyền, mở rộng quyền tham gia của doanh nghiệp và ngân hàng, bảo đảm lưu thông vàng minh bạch, cung cấp các sản phẩm đầu tư vàng an toàn… sẽ góp phần thu hút nguồn lực vàng trong dân trở lại nền kinh tế.
Trên đây là hai trường hợp điển hình, xin trích dẫn để quý doanh nhân tham khảo lan toả trong cộng đồng về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của ông Hồ Minh Sơn để quý doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả, luôn luôn thượng tôn pháp luật…
Luật sư Nguyễn Thành Hưng – Giám đốc Chi nhánh số 1 (Long Thành, Đồng Nai) Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm
