Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) vào sáng ngày 09/06/2026 bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, Luật gia Hồ Minh Sơn – Viện trưởng Viện IMRIC; Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) đã trực tiếp tuyên truyền về 02 tình huống pháp lý cụ thể như sau:
Tình huống thứ nhất: Liên quan vụ người phụ nữ bị nghi ‘trộm đồ’ ở Aeon Mall Long Biên (Hà Nội)?
Qua theo dõi trên không gian mạng xã hội, mới đây đã lan truyền một bài tố cáo kèm theo clip của một người phụ nữ phản ánh về việc chị bị nghi ngờ trộm đồ, xúc phạm danh dự tại Aeon Mall Long Biên (Hà Nội). Theo đó, chị N…đã phản ánh, vào hồi 21h45 ngày 7/6, chị cùng hai con nhỏ ra khu vực cổng 8 Aeon để đặt taxi. Khi đi qua bãi gửi xe máy, chị bất ngờ bị hai nam thanh niên áp sát, chặn lại và yêu cầu phải về công an phường với lý do chị “ăn trộm đồ”.
Sau đó, đại diện Công an phường Long Biên (Hà Nội) cho biết, đơn vị đã nắm được thông tin và đang tiến hành xác minh, làm rõ. Sự việc của chị N. ngay lập tức gây xôn xao cộng đồng mạng.
Luật gia Hồ Minh Sơn cho rằng, ở tình huống này, nhân viên an ninh kiểm tra hàng hóa dường như đãthiếu tế nhị, có thể gây ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của khách hàng nên có thể sẽ bị yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Từ đó cho thấy, không ít trường hợp cửa hàng kinh doanh bị mất tài sản. Mặc dù vậy, các trường hợp phát hiện, xử lý thì đều phải có chứng cứ. Việc kiểm soát hàng hóa trước khi rời khỏi cửa hàng thường sẽ nằm trong quy chế quản lý nội bộ. Việc kiểm tra phải được thực hiện ngay sau khi thanh toán và khi khách rời cửa hàng. Các trường hợp nghi ngờ cửa hàng bị trộm tài sản thì có thể yêu cầu khách hàng giải trình, trích xuất dữ liệu camera để đấu tranh. Qua đó, nếu không có căn cứ mà lại làm rùm beng sự việc, ảnh hưởng đến uy tín của khách hàng thì đây là điều đáng tiếc và có thể phải bồi thường thiệt hại.
Đồng thời, nếu nghi ngờ mất hàng hóa thì bảo vệ cũng không có quyền khám người, mà phải mời khách hàng vào khu vực riêng để trao đổi và làm rõ sự việc. Cạnh đó, nếu vụ việc có dấu hiệu tội phạm hoặc có thể xảy ra những tình huống nguy hiểm thì trình báo sự việc với cơ quan chức năng để xem xét làm rõ…
Pháp luật nghiêm cấm hành vi xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác trái pháp luật; nghiêm cấm việc bắt giữ, khám xét người khác thiếu căn cứ.
Tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015: Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật Dân sự 2015, luật khác có liên quan quy định khác; Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.
Tại Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015: Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm có quy định cụ thể: Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại; Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút; Thiệt hại khác do luật quy định. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều 952 và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.
Tại Điều 9 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP có hướng dẫn về thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm: Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm quy định tại Điều 592 của Bộ luật Dân sự được xác định như sau: Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại bao gồm: Chi phí cần thiết cho việc thu hồi, xóa bỏ vật phẩm, ấn phẩm, dữ liệu có nội dung xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người bị thiệt hại; chi phí cho việc thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm; tiền tàu, xe đi lại, thuê nhà trọ (nếu có) theo giá trung bình ở địa phương nơi người bị thiệt hại chi trả để yêu cầu cơ quan chức năng xác minh sự việc, cải chính trên các phương tiện thông tin đại chúng; chi phí tổ chức xin lỗi, cải chính công khai tại nơi cư trú hoặc nơi làm việc của người bị thiệt hại và các chi phí thực tế, cần thiết khác để hạn chế, khắc phục thiệt hại (nếu có).
Trong đó, thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút được xác định: Trước khi danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, người bị xâm phạm có thu nhập thực tế nhưng do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm mà người bị xâm phạm phải thực hiện những công việc để hạn chế, khắc phục thiệt hại nên khoản thu nhập thực tế của họ bị mất hoặc bị giảm sút, thì họ được bồi thường khoản thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút đó; Việc xác định thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị xâm phạm được thực hiện theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 7 Nghị quyết nêu trên.
Thông qua vụ việc này, chắc chắn sẽ là bài học cho nhiều người đối với vấn đề kinh doanh, khi xử lý các sự cố, những nghi ngờ mất tài sản trong kinh doanh. Khuyến nghị, các cơ sở kinh doanh rất cần có nội quy, quy chế và thống nhất quy trình xử lý tình huống trong trường hợp nghi ngờ mất tài sản. Đặcbiệt, phải dựa trên cơ sở pháp luật, tôn trọng quyền con người, quyền công dân, tránh trường hợp xảy ra những mâu thuẫn, xung đột không đáng có hoặc có những hành vi gây thiệt hại đến uy tín của người khác.
Tình huống thứ hai: Không nên im lặng khi bị tống tiền bằng ảnh nóng?
Có thể thấy, từ một hình ảnh riêng tư, nạn nhân có thể bị đẩy vào vòng xoáy đe dọa, tống tiền và lan truyền trên mạng xã hội với tốc độ chóng mặt…
Thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu băn khoăn: Khi sự im lặng không còn là cách bảo vệ, người trong cuộc cần làm gì để tự cứu mình?
Trong thời gian gần đây, các vụ việc đe dọa, tống tiền bằng hình ảnh nhạy cảm liên tục xuất hiện, cho thấy dấu hiệu gia tăng cả về tần suất lẫn mức độ tinh vi. Chỉ với vài thao tác trên không gian mạng, hình ảnh riêng tư có thể bị phát tán với tốc độ rất nhanh, kéo theo những hệ lụy khó kiểm soát đối với nạn nhân.
Điển hình, bên cạnh người dùng thông thường, nhiều cá nhân có sức ảnh hưởng như TikToker, người mẫu, diễn viên… cũng trở thành mục tiêu. Lượng người theo dõi lớn khiến những trường hợp này dễ bị lợi dụng hơn, đồng thời gia tăng áp lực tâm lý khi nguy cơ bị lan truyền rộng rãi.
Trong đó, có một số trường hợp, nạn nhân rơi vào trạng thái hoảng loạn, thiếu kỹ năng xử lý và lựa chọn im lặng hoặc thỏa hiệp để “giữ kín” sự việc. Thế nhưng, thực tế cho thấy việc nhượng bộ không giúp chấm dứt hành vi mà còn có thể khiến đối tượng tiếp tục tống tiền với mức độ nghiêm trọng hơn.
Tại Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 – cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, việc sử dụng phải được người đó đồng ý…Đồng thời, Hiến pháp cũng xác định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân là quyền bất khả xâm phạm.
Theo đó, việc một ai đó phát tán clip, hình ảnh nhạy cảm của người khác khi chưa được sự đồng ý là hành vi xâm phạm quyền hình ảnh, quyền riêng tư và là hành vi vi phạm pháp luật…
Căn cứ theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm dân sự hoặc trách nhiệm hình sự. Trường hợp chưa nghiêm trọng có thể bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng.
Tại Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 với mức phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Trường hợp gây rối loạn tâm thần cho nạn nhân với tỷ lệ tổn thương từ 31% đến 60%, mức phạt tù có thể từ 3 tháng đến 2 năm.
Như vậy, khi hình ảnh bị phát tán trên mạng, tốc độ lan truyền có thể diễn ra rất nhanh và khó kiểm soát, nếu nội dung thu hút sự chú ý hoặc tương tác lớn. Trong nhiều trường hợp, nguồn phát tán ban đầu có thể bị xóa, gây khó khăn cho việc truy vết.
Do đó, việc đầu tiên nạn nhân cần làm là thu thập và lưu trữ bằng chứng, bao gồm hình ảnh, đường link, tài khoản đăng tải hoặc các tin nhắn liên quan. Bên cạnh đó, cần nhanh chóng nhờ sự hỗ trợ từ người thân hoặc những người có kinh nghiệm pháp lý. Việc trình báo cơ quan chức năng cần được thực hiện sớm để đảm bảo quyền lợi và tạo điều kiện cho quá trình xử lý sau này. Ngoài ra, nạn nhân nên hạn chế tranh luận hoặc phản ứng tiêu cực trên mạng xã hội để tránh làm gia tăng sự chú ý và khiến nội dung tiếp tục lan rộng.
Để hạn chế việc lan truyền, nạn nhân có thể chủ động sử dụng các công cụ báo cáo vi phạm trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, YouTube… đối với các nội dung xâm phạm quyền riêng tư. Đặc biệt, nạn nhân có thể gửi đơn tố cáo đến cơ quan công an hoặc cơ quan có thẩm quyền để yêu cầu xử lý hành vi phát tán trái phép.
Bộ luật Dân sự 2015 có quy định, người bị xâm phạm có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, yêu cầu xin lỗi công khai, cải chính thông tin và bồi thường thiệt hại. Mọi thiệt hại không chỉ bao gồm chi phí khắc phục mà còn có thể bao gồm thu nhập bị mất hoặc giảm sút, cùng với khoản bồi thường tổn thất tinh thần. Trong trường hợp không thỏa thuận được, mức bồi thường tinh thần có thể lên tới tối đa 10 lần mức lương cơ sở theo quy định. Nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể xem xét xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Khuyến nghị, hiện có nhiều người trẻ có thói quen chia sẻ đời sống cá nhân trên không gian mạng xã hội nhưng chưa nhận thức đầy đủ về rủi ro pháp lý và nguy cơ bị lạm dụng thông tin. Có thể thấy, việc chia sẻ hình ảnh, video riêng tư trong các mối quan hệ cá nhân, cùng với tâm lý tin tưởng quá mức vào người quen, người yêu, là nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc dữ liệu nhạy cảm bị lợi dụng.
Với nhận thức về quyền riêng tư và trách nhiệm pháp lý khi phát tán hình ảnh của người khác vẫn còn hạn chế, với những người sử dụng mạng xã hội thường xuyên. Khuyến nghị không chia sẻ hình ảnh, video nhạy cảm dưới bất kỳ hình thức nào; đồng thời thiết lập bảo mật tài khoản, hạn chế công khai thông tin cá nhân và kiểm soát dữ liệu lưu trữ trên thiết bị.
Trong trường hợp không may trở thành nạn nhân, cần giữ bình tĩnh, nhanh chóng thu thập chứng cứ, báo cáo nền tảng để gỡ nội dung và trình báo cơ quan chức năng. Việc xử lý sớm sẽ giúp hạn chế sự lan truyền và bảo vệ danh dự, quyền riêng tư của nạn nhân…
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, ấn phẩm in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vnĐặc biệt, www.vietbao.vn.
Qua đó, các hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trong suốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Trên đây là hai trường hợp điển hình, xin trích dẫn để quý doanh nhân tham khảo lan toả trong cộng đồng về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) để quý doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả, luôn luôn thượng tôn pháp luật…
CTV TVPL Bùi Văn Hải (Trung tâm TTLCC) – CTv TVPL Trần Ngọc Danh (Trung tâm TVPLMS)
