Có thể thấy, lâu nay – nông dân trồng cà phê có thói quen luôn làm sạch cỏ dại để tránh cạnh tranh chất dinh dưỡng. Tuy nhiên, nhiều năm trở lại đây, việc để cỏ dại mọc um tùm phủ đất giúp thay đổi thói quen trồng cà phê người dân…
Khi nông nghiệp bền vững bắt đầu từ việc trả lại sự sống cho đất
Giữa những đồi cà phê xanh ngút mắt của Tây Nguyên, tại BM Farm – vùng nguyên liệu cà phê chất lượng cao thuộc BM GROUP – có một triết lý nông nghiệp đang được duy trì bền bỉ suốt nhiều năm qua: không tận diệt cỏ, mà xem cỏ là một phần của hệ sinh thái sống.
Sau hai cơn mưa đầu mùa, những thảm cỏ tại BM Farm bắt đầu phủ xanh toàn bộ các lối đi trong vườn cà phê. Với nhiều mô hình canh tác thông thường, đây có thể bị xem là “cỏ dại” cần tiêu diệt càng nhanh càng tốt. Tại BM Farm, lớp cỏ ấy lại được xem như một nguồn hữu cơ quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho đất.
Theo ông Hồ Quốc Huy – CEO BM GROUP (Trưởng VP Đắk Lắk – Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế), người trực tiếp xây dựng định hướng canh tác tại BM Farm: “Nguồn phân hữu cơ tốt nhất và an toàn nhất chính là cây cỏ sau khi mình phát và trả lại với đất. Khi cỏ hoai mục, kết hợp cùng hệ vi sinh vật tự nhiên, đó là nguồn dinh dưỡng cực kỳ quý giá để nuôi đất bền vững.”
Qua đó, nếu áp dụng biện pháp quản lý cỏ dại sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực, có thể tạo thảm phủ mặt đất chống xói mòn, giữ ẩm, bổ sung hữu cơ cho đất và tạo môi trường cho vi sinh vật có lợi phát triển, giúp cây trồng phát triển tốt hơn. “Việc áp dụng quản lý thảm cỏ thay thế thuốc diệt cỏ giúp BMFarm giảm nước tưới do giảm bốc hơi nước và giữ ẩm, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, cây trồng phát triển khỏe mạnh, chất lượng cà phê được cải thiện, không có tồn dư hoạt chất Glyphosate (loại chất đã bị cấm trong thuốc BVTV)”, ông Huy chia sẻ.
Cắt cỏ để nuôi đất, không phải để làm sạch đất
Theo tìm hiểu của chúng tôi ở BM Farm, cỏ không bị phun thuốc triệt tiêu. Thay vào đó, cỏ được để phát triển tự nhiên đến khi cao ngang đầu gối thì tiến hành cắt định kỳ và phủ trở lại mặt đất.
Mỗi năm, các vườn cà phê tại BM Farm được cắt cỏ khoảng 7–8 lần. Đồng nghĩa với việc có 7–8 chu kỳ trả lại sinh khối hữu cơ cho đất một cách tự nhiên.
Trong mùa khô, nhờ hệ thống tưới phủ được duy trì ổn định, cây cỏ vẫn phát triển xanh tốt và được cắt định kỳ khoảng một tháng rưỡi/lần. Vào mùa mưa, tốc độ sinh trưởng mạnh hơn nên trung bình khoảng 30 ngày sẽ cắt một lần.
Sau mỗi đợt cắt, lớp cỏ được giữ lại ngay dưới tán cà phê để tạo lớp mùn tự nhiên. Theo thời gian, lớp hữu cơ này giúp: Giữ ẩm cho đất trong mùa nắng; Giảm xói mòn và rửa trôi dinh dưỡng; Tăng độ tơi xốp cho nền đất; Nuôi hệ vi sinh vật có lợi; Hạn chế phụ thuộc vào phân bón hóa học. Đây cũng là lý do những vườn cà phê tại BM Farm luôn duy trì được nền đất giàu hữu cơ, độ ẩm ổn định và hệ sinh thái cân bằng.
Giảm tối đa phân vô cơ, ưu tiên nền hữu cơ bền vững
Khác với xu hướng lạm dụng phân bón hóa học để thúc cây phát triển nhanh, BM Farm lựa chọn hướng đi chậm hơn nhưng bền vững hơn.
Nguồn dinh dưỡng chính cho đất được xây dựng từ: Sinh khối cỏ sau cắt; Phân hữu cơ tự nhiên; Các dòng hữu cơ nhập khẩu chất lượng cao; Hệ vi sinh vật phân hủy trong đất…Phân vi khoáng và phân vô cơ chỉ được sử dụng ở mức rất thấp, chủ yếu trong các giai đoạn cây cần tăng trưởng mạnh hoặc nuôi trái.
Theo ông Hồ Quốc Huy, việc giảm phụ thuộc vào vô cơ không chỉ giúp cây ổn định lâu dài mà còn hạn chế nguy cơ chai đất, mất cân bằng hệ sinh thái và suy kiệt nền đất về sau. “Canh tác bền vững không phải là làm cho cây xanh nhanh nhất, mà là giữ cho đất khỏe nhất.”
Nông nghiệp của tương lai là nông nghiệp nuôi đất
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng nông sản, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững của môi trường, mô hình mà BM Farm đang theo đuổi được xem là một hướng đi phù hợp với xu thế nông nghiệp tương lai.
Không chỉ sản xuất cà phê chất lượng cao từ vùng nguyên liệu Tây Nguyên, BM Farm còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái canh tác cân bằng giữa: cây trồng; đất; vi sinh vật; môi trường tự nhiên.
Những hình ảnh người công nhân cắt cỏ giữa các hàng cà phê xanh mướt không đơn thuần là hoạt động chăm sóc vườn. Đó là một phần trong triết lý “nuôi đất trước khi nuôi cây” mà BM Farm kiên trì theo đuổi.
Trong thời đại mà nhiều vùng đất nông nghiệp đang dần suy kiệt vì hóa học và khai thác quá mức, cách làm của BM Farm cho thấy một hướng đi khác: bền vững hơn, tự nhiên hơn và lâu dài hơn cho cả đất lẫn cây trồng. Như vậy, thứ quý giá nhất để nuôi một vườn cà phê khỏe mạnh… lại chính là những thảm cỏ xanh dưới chân cây.
Tin rằng, thông qua chia sẻ của ông Hồ Quốc Huy từ kinh nghiệm thực tiễn ở BM Farm thì trong vườn cà phê việc làm sạch sẽ cỏ hay sử dụng hóa chất diệt cỏ là điều không tốt đối với dinh dưỡng trong đất vườn cà phê, để cây cà phê hấp thụ dưỡng chất tốt trong đất việc giữ cỏ trong vườn cà phê là điều cần thiết…
Hồ Chung
