Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, tại Điều 8 Luật phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 quy định: “Ngày 09/11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngày Pháp luật được tổ chức nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội”.
Theo đó, sáng ngày 03/11/2026, tại số 414, đường Huỳnh Tấn Phát, phường Tân Thuận (TP.HCM) – Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) đã tổ chức buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật miễn phí bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến…
Tại buổi tuyên truyền, các luật gia, luật sư, các tư vấn viên pháp luật đã giải đáp hai trường hợp cho các doanh nghiệp là thành viên của CLB DN IMRIC – IRLIE (Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế “IMRIC”) và CLB Báo chí Truyền thông và Chính sách pháp luật (Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập “IRLIE”).
Thứ nhất: Có được cấp sổ đỏ không khi đất có nhà ở từ năm 1980, nằm trong hành lang cầu?
Thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu phản ánh, khu đất của gia đình được ông bà khai hoang từ khoảng năm 1960 để làm vườn, ruộng. Sau đó, vào năm 1980, gia đình chuyển sang làm nhà ở và sử dụng từ đó đến nay. Vào năm 2002, Nhà nước xây dựng một cây cầu đường bộ qua suối, gần khu đất của gia đình (khi xây dựng cầu, gia đình chúng tôi không di dời, khu đất không bị giải phóng mặt bằng và vẫn tiếp tục sử dụng nhà, đất bình thường. Tuy nhiên, khi gia đình làm thủ tục đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) thì được thông báo khu đất nằm trong phạm vi hành lang của cầu nên không được cấp giấy chứng nhận. Vậy khu đất đã được gia đình sử dụng làm nhà ở ổn định từ năm 1980 đến nay có được cấp sổ đỏ hay không?
Có thể hiểu, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) thuộc thẩm quyền của địa phương. Việc xem xét phải căn cứ hồ sơ cụ thể và các quy định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai do địa phương ban hành theo thẩm quyền.
Vì lẻ đó, không có cơ sở để trả lời cụ thể, thế nhưng có thể hướng dẫn chung.
Căn cứ vào khoản 1 Điều 97 Nghị định 102/2024 của Chính phủ, trường hợp đất đang sử dụng thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình, khu vực thì người sử dụng đất được cấp giấy chứng nhận nếu đủ điều kiện. Việc sử dụng đất phải tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ an toàn công trình, khu vực.
Theo thông tin mà quý doanh nhân cung cấp, gia đình đã sử dụng đất làm nhà ở từ năm 1980, trước thời điểm cây cầu được xây dựng năm 2002.
Trường hợp này, được căn cứ vào Điều 137 Lật Đất đai – hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 139 và Điều 140 Luật Đất đai thì việc cấp giấy chứng nhận có thể được xem xét theo Điều 138 Luật Đất đai.
Xin khuyến nghị, quý doanh nhân hoặc gia đình nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền giải quyết thủ tục đăng ký đất đai tại địa phương để được kiểm tra, xác định.
Trong đó, cần làm rõ các nội dung gồm nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất, tình trạng tranh chấp, phạm vi đất dành cho công trình và hành lang bảo vệ an toàn công trình, việc thu hồi đất nếu có, cùng các điều kiện cấp giấy chứng nhận.
Đồng thời, nếu trường hợp thửa đất chỉ thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình, không thuộc diện đã có quyết định thu hồi đất và đáp ứng đủ các điều kiện cấp giấy chứng nhận thì được xem xét cấp giấy chứng nhận. Người sử dụng đất vẫn phải tuân thủ các hạn chế sử dụng đất và quy định về bảo vệ an toàn công trình.
Ngoài ra, nếu cơ quan có thẩm quyền từ chối giải quyết hồ sơ, công dân có quyền đề nghị cơ quan này trả lời bằng văn bản, trong đó nêu rõ căn cứ pháp luật của việc từ chối. Tại Điều 237 Luật Đất đai – nếukhông đồng ý với việc giải quyết, công dân có quyền thực hiện khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy địnhpháp luật.
Thứ hai: Xử lý thế nào khi sổ đỏ thể hiện ranh giới rộng hơn diện tích được công nhận?
Thành viên CLB BCTT&CSPL nêu câu hỏi: Năm 2008 – gia đình chúng tôi được UBND huyện Từ Liêm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ)…Trong giấy chứng nhận, ranh giới của toàn bộ thửa đất được thể hiện, bao gồm cả phần diện tích đã được cấp giấy chứng nhận và phần diện tích chưa được cấp giấy chứng nhận. Kể từ năm 2008 đến nay, gia đình vẫn sinh sống, sử dụng thửa đất trên và không có sự thay đổi về ranh giới so với thời điểm cấp giấy chứng nhận. Mặc dù vậy, ranh giới thửa đất tại thời điểm cấp giấy chứng nhận có phải là ranh giới của toàn bộ thửa đất, bao gồm cả phần diện tích đã được cấp giấy chứng nhận và phần chưa được cấp hay không? Hoặc ranh giới thửa đất khi cấp giấy chứng nhận chỉ được xác định đối với phần diện tích đã được công nhận quyền sử dụng đất? Chúng tôi phải thực hiện trình tự, hồ sơ, thủ tục để được cấp giấy chứng nhận cho toàn bộ thửa đất được thực hiện theo quy định tại văn bản pháp luật nào?
Có thể thấy, đây là vụ việc cụ thể, thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương. Để xác định chính xác trường hợp này cần căn cứ vào hồ sơ lưu trữ cũng như các quy định cụ thể do địa phương ban hành theo thẩm quyền để tổ chức thi hành Luật Đất đai. Theo câu hỏi (không có hồ sơ cụ thể nên không có cơ sở để trả lời một cách cụ thể đối với trường hợp này).
Thế nhưng, chúng tôi xin trích dẫn một số nguyên tắc pháp lý liên quan đến việc xác định thửa đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Qua đó, nếu cho rằng giấy chứng nhận đã cấp thiếu diện tích hoặc việc cấp giấy trước đây chưa đúng quy định, gia đình có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, hướng dẫn thực hiện thủ tục phù hợp như đính chính, cấp đổi hoặc cấp lại giấy chứng nhận theo quy định. Quy định về trình tự, thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai hiện được phân cấp cho địa phương.
Căn cứ theo khoản 1 Điều 15 Nghị định số 49/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, UBND cấp tỉnh được giao quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để thực hiện các trường hợp quy định tại Điều 14 của Nghị định, trong đó có các thủ tục liên quan đến đính chính, cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận.
Vì vậy, căn cứ quy định trên, trình tự và thủ tục hành chính về đất đai sẽ do UBND cấp tỉnh quy định.Do đó, quý vị có thể gửi phản ánh, kiến nghị đến Sở Nông nghiệp và Môi trường nơi có đất để được hướng dẫn cụ thể về thủ tục hành chính theo quy định.
Trên đây là hai trường hợp được các luật gia, luật sư, các tư vấn viên pháp luật đã tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, rất mong quý doanh nghiệp và người dân tham khảo…Chúng tôi sẵn sàng tham vấn pháp lý miễn phí nhằm lan toả, nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật trong doanh nghiệp và người dân ngày càng được nhân rộng. Đồng thời, nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và ý thức tuân thủ, chấp hành, tự giác học tập, tìm hiểu pháp luật, xây dựng lối sống và làm việc theo pháp luật trong toàn xã hội; đưa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phát triển ổn định, bền vững, đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, góp phần bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền được thông tin về pháp luật của công dân…
Luật gia Hồ Minh Sơn – Viện trưởng Viện IMRIC, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm(TTLCC)
