Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) vào sáng ngày 17/04/2026 bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, Luật gia Hồ Minh Sơn – Viện trưởng Viện IMRIC, Giám đốc Trung tâm TTLCC đã trực tiếp tuyên truyền về tình huống pháp lý liên quan “Bóc phốt” trên không gina mạng xã hội cụ thể như sau:
Qua tham chiếu Luật An ninh mạng năm 2018 đã quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm trên không gian mạng, trong đó bao gồm việc đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật; thông tin xuyên tạc, vu khống; xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân hoặc uy tín của cơ quan, tổ chức…
Có thể thấy, từ những bài đăng ‘review có tâm’ đến các nội dung ‘bóc phốt’ thu hút hàng nghìn lượt tương tác, mạng xã hội đang trở thành nơi người trẻ chia sẻ trải nghiệm cá nhân. Tuy nhiên, nếu thiếu kiểm chứng hoặc sử dụng ngôn từ mang tính công kích, hành vi này có thể kéo theo nhiều rủi ro pháp lý.
Song song đó, hành vi “bóc phốt trên mạng xã hội nếu vi phạm pháp luật có thể phải đối mặt đồng thời hoặc tuần tự với cả ba chế tài: dân sự, hành chính và hình sự. Dân sự là mức xử lý phổ biến khi người bị ảnh hưởng yêu cầu gỡ bỏ thông tin, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại. Hành chính, Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP) quy định xử phạt đối với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân. Trường hợp nghiêm trọng, người thực hiện có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo các tội danh tương ứng.
Dường như đã trở thành địa chỉ quen thuộc, bởi chỉ cần gõ từ khóa “bóc phốt” trên các nền tảng mạng xã hội, không khó để bắt gặp hàng loạt bài đăng phản ánh trải nghiệm tiêu cực, từ mua hàng kém chất lượng đến mâu thuẫn cá nhân. Nhiều nội dung nhanh chóng thu hút sự chú ý, thậm chí trở thành “drama” lan truyền rộng rãi.
Theo đó, “bóc phốt” không phải là khái niệm pháp lý, mà chỉ là cách gọi phổ biến trên mạng xã hội để chỉ hành vi công khai thông tin về cá nhân hoặc tổ chức. Trong đó, hành vi này có thể bị xem là vi phạm pháp luật nếu rơi vào các trường hợp như: đăng tải thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng; sử dụng nội dung mang tính xúc phạm, bôi nhọ; công khai thông tin đời sống riêng tư khi chưa được đồng ý hoặc dùng từ ngữ mang tính quy kết như “lừa đảo”, “chiếm đoạt” khi chưa có kết luận từ cơ quan có thẩm quyền.
Điển hình, pháp luật Việt Nam ghi nhận quyền tự do ngôn luận tuy nhiên cũng bảo vệ quyền nhân thân, danh dự, uy tín và đời sống riêng tư của cá nhân, tổ chức thông qua nhiều quy định cụ thể như Bộ luật Dân sự 2015, Bộ luật Hình sự 2015 hay các nghị định liên quan.
“Nói đúng sự thật” không có nghĩa là không vi phạm
Một trong những quan điểm phổ biến trên mạng xã hội là “chỉ cần nói đúng sự thật thì không sao”. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa đầy đủ. Hiến pháp Việt Nam quy định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân là quyền bất khả xâm phạm. Do đó, ngay cả khi thông tin là đúng, việc đăng tải nếu xâm phạm đến các yếu tố này vẫn có thể bị xem là hành vi vi phạm pháp luật.
Đồng thời, việc chia sẻ thông tin khi không có đủ bằng chứng cũng tiềm ẩn rủi ro. Người đăng có thể bị buộc gỡ bỏ nội dung, cải chính công khai, thậm chí đối mặt với trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Ngoài ra, một số phát ngôn mang tính quy chụp như “lừa đảo”, “thiếu đạo đức” khi chưa có kết luận chính thức cũng có thể bị xem là xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác. Có thể, một cá nhân chỉ bị coi là có tội khi có bản án có hiệu lực của tòa án.
Ranh giới pháp lý dễ bị vượt qua khi công khai thông tin cá nhân người khác
Qua theo dõi, trong nhiều bài “bóc phốt” gần đây, không ít người đăng kèm theo số điện thoại, địa chỉ hoặc hình ảnh cá nhân của người bị phản ánh với mục đích “cảnh báo cộng đồng”. Đây được xem là hành vi dễ vi phạm pháp luật.
Mặt khác, cá nhân có quyền đối với hình ảnh và thông tin riêng tư của mình. Việc thu thập, sử dụng hay công khai các dữ liệu này phải có sự đồng ý của chủ thể. Nếu vi phạm, người đăng tải có thể bị xử lý hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc phải bồi thường thiệt hại theo quy định.
Đặc biệt, bên cạnh người đăng “bóc phốt”, người bị đăng tải thông tin cũng có quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình. Trong đó, khi bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm hoặc đời sống riêng tư, cá nhân có thể yêu cầu tòa án buộc gỡ bỏ thông tin, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại. Cạnh đó, người bị ảnh hưởng cũng có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền vào cuộc để xem xét, xử lý hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.
Khuyến nghị lên tiếng an toàn trên không gian mạng xã hội
Không thể phủ nhận mạng xã hội là kênh phản ánh nhanh, giúp nhiều vấn đề được chú ý và xử lý kịp thời. Việc sử dụng “quyền lên tiếng” như thế nào để không vượt ranh giới pháp luật là điều cần được cân nhắc.
Xin khuyến nghị, người trẻ cần hiểu rõ nguyên tắc: tự do ngôn luận đi kèm với trách nhiệm thượng tôn pháp luật đối với quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Trước khi đăng tải, cần kiểm chứng thông tin, tránh lan truyền nội dung chưa xác thực và thận trọng với các bình luận mang tính cá nhân đối với những vấn đề nhạy cảm.
Có thể khi mang cảm xúc bức xúc, việc lựa chọn cách diễn đạt khách quan và sử dụng các kênh khiếu nại chính thức trong trường hợp cần thiết sẽ giúp giảm thiểu rủi ro. Mạng xã hội có thể là nơi để chia sẻ, nhưng không phải là “vùng miễn trừ trách nhiệm”. Với mỗi bài đăng, người dùng, đặc biệt là người trẻ cần ý thức rõ những hệ quả pháp lý có thể phát sinh từ chính nội dung mình công khai.
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, tạp chí in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn; www.vanhoacongdong.vn (Hiệp hội Phát triển Văn hoá cộng đồng Việt Nam)…
Qua đó, các hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trongsuốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Trên đây là huống điển hình, xin trích dẫn để quý doanh nhân tham khảo lan toả trong cộng đồng về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của các luật gia, luật sư và tư vấn viên pháp luật để quý doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả, luôn luôn thượng tôn pháp luật…
PCVP Viện IRLIE Hồ Vĩnh Chung – CVP Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm
